۲۰ امتحان نهایی / فارسی · دستور
فعل، مرز، پیوند

جملهٔ پایه و پیرو؛
فعل‌ها را جدا کن و وابستگی معنایی هر بند را بسنج

واژهٔ پیوند فقط یک علامت ظاهری است. هر فعل صرف‌شده را پیدا کن، مرز بندها را نشان بده و بررسی کن کدام بند هستهٔ پیام و کدام وابسته به آن است.

پایه ← پیوند ← پیرو

همهٔ فعل‌های صرف‌شده را علامت بزن

هر فعل صرف‌شده نامزد ساخت یک بند است. فعل مرکب را یک فعل حساب کن و فعل محذوف را فقط با قرینهٔ روشن بازسازی کن.

مرز هر بند را با کروشه نشان بده

واژه‌های وابسته به هر فعل را کنار همان فعل قرار بده. مرزبندی دیداری مانع می‌شود بخشی از جملهٔ پیرو را به پایه نسبت دهی.

کارت تشخیص پایه و پیرو

فعل‌ها ← بندها ← واژهٔ پیوند ← هستهٔ پیام ← بند وابسته ← نوع رابطه ← نقش بند پیرو ← بازخوانی

جملهٔ پایه را هستهٔ ساخت مرکب بدان

پایه بخش محوری است که بند پیرو به آن وابسته می‌شود. استقلال را نسبی بسنج؛ گاهی حذف بند پیرو پیام را ناقص‌تر می‌کند اما ساخت پایه همچنان قابل تشخیص است.

واژهٔ پیوند را همراه دو سویش بخوان

که، چون، اگر، تا و مانند آن‌ها می‌توانند رابطه بسازند. نوع رابطه را از معنای کامل دو بند نتیجه بگیر، نه فقط از خود واژه.

بند پیرو را با پرسش از پایه پیدا کن

بند پیرو ممکن است جای یک جزء یا توضیح وابسته را پر کند. پرسش مناسب از فعل یا اسم پایه می‌تواند نقش آن را روشن‌تر کند.

پیرو اسمی را با جایگزینی گروه اسمی بسنج

اگر یک بند در جایگاه نهاد، مفعول یا جزء اسمی دیگری قرار گرفته، جایگزینی آن با یک گروه اسمی آزمون کمکی مفیدی است.

پیرو صفتی را به اسم پیش از خود وصل کن

بندی که اسم را توضیح یا محدود می‌کند، باید به مرجع روشن متصل شود. مرز بند را طوری بکش که اسم مرجع در پایه گم نشود.

پیرو قیدی را از رابطهٔ معنایی بشناس

زمان، علت، شرط، هدف یا نتیجه می‌تواند رابطهٔ بند پیرو با پایه باشد. نام رابطه را با یک پرسش معنایی کنترل کن.

چند پیرو را یکی فرض نکن

در جملهٔ بلند ممکن است بیش از یک بند وابسته وجود داشته باشد یا یک پیرو داخل پیروی دیگر بیاید. تحلیل را از بیرونی‌ترین ساخت آغاز کن.

پاسخ را با مرز و دلیل بنویس

فقط نام پایه و پیرو کافی نیست؛ فعل، واژهٔ پیوند و دلیل وابستگی را نشان بده. برای شمارش بندها به جملهٔ ساده و مرکب و برای نقش‌ها به نقش دستوری برو.