۲۰ امتحان نهایی / فارسی · دستور زبان
جای خالی، بازسازی، شاهد

حذف به قرینه؛
اول جای خالی را بازسازی کن، بعد نام قرینه را بگو

تشخیص حذف با حدس‌زدن نام قاعده شروع نمی‌شود. جمله را از نظر ساخت و معنا کامل کن، جزء بازیابی‌شده را دقیق بنویس و سپس منبع راهنمای آن را در لفظ یا معنا مشخص کن.

[…]

ناقص‌بودن را از ساختمان جمله پیدا کن

فعل‌ها، گروه‌های اسمی و پیوند میان بخش‌ها را بررسی کن. ببین کدام جایگاه برای کامل‌شدن ساخت یا معنی لازم است اما صورت آشکاری ندارد.

جزء حذف‌شده را دقیق بازسازی کن

به‌جای نوشتن «فعل حذف شده»، خود فعل با شخص، شمار، زمان و شناسهٔ مناسب را بنویس. اگر یک گروه حذف شده، هسته و وابسته‌های لازم را مشخص کن.

کارت تشخیص حذف

مرز جمله ← جایگاه خالی ← جزء بازسازی‌شده ← شاهد لفظی/معنایی ← سازگاری دستوری ← سازگاری معنایی

برای قرینهٔ لفظی دنبال صورت آشکار بگرد

اگر واژه یا ساختی در بخش دیگر جمله آمده و همان الگو جزء حذف‌شده را بازیابی می‌کند، آن شاهد را نشان بده. نزدیکی واژه کافی نیست؛ نقش و صورت باید سازگار باشد.

برای قرینهٔ معنوی موقعیت را کامل بخوان

گاهی جزء حذف‌شده در عبارت تکرار نشده اما از مفهوم، موقعیت گفت‌وگو یا دانستهٔ روشن جمله فهمیده می‌شود. توضیح بده کدام معنی بازسازی را ضروری می‌کند.

هر کوتاهی جمله را حذف حساب نکن

جمله ممکن است با یک فعل لازم یا ساخت کوتاه کامل باشد. فقط وقتی حذف اعلام کن که بتوانی جایگاه، جزء بازیابی‌شده و قرینهٔ معتبر ارائه دهی.

شناسه را با نهاد هماهنگ کن

در بازسازی فعل، شخص و شمار نهاد را کنترل کن. تکرار عینی فعل بخش قبل ممکن است به‌دلیل تغییر نهاد پاسخ درستی نسازد.

زمان و وجه فعل را از بافت بگیر

فعل حذف‌شده باید با رابطهٔ زمانی و لحن جمله سازگار باشد. تنها بن فعل را ننویس؛ صورت کامل قابل جایگذاری ارائه کن.

حذف را در جمله‌های هم‌پایه بررسی کن

دو بخش پیوندخورده ممکن است یک جزء مشترک داشته باشند. مرز هر بخش را پیدا کن و ببین تکرار کدام جزء برای پرهیز از افزونگی کنار گذاشته شده است.

بازسازی را داخل جمله آزمایش کن

جزء پیشنهادی را در محل خالی بگذار و کل جمله را بخوان. اگر دستور یا معنی تغییر ناموجه کرد، بازسازی یا محل حذف را دوباره بررسی کن.

پاسخ را سه‌قسمتی بنویس

«جزء حذف‌شده»، «محل آن» و «نوع و شاهد قرینه» را جدا بیاور. برای یافتن مرزها به جملهٔ ساده و مرکب و برای نقش‌ها به نقش دستوری مراجعه کن.