نقشهٔ پاسخ
گونه را اتم یا یون تشخیص بده، تعداد الکترون را حساب کن، زیرلایهها را به ترتیب پر کن و در پایان مجموع توانها را با همان تعداد بسنج.
s حداکثر ۲ و p حداکثر ۶ الکترون میگیرد؛ در نمودار خانهای اصل پائولی و قاعدهٔ هوند را نیز کنترل کن.
سؤال ۱: اتم سدیم
آرایش الکترونی Na با Z=11 را بنویسید.
پاسخ: 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹؛ مجموع توانها ۱۱ است.
سؤال ۲: الکترون ظرفیت کلر
Cl با Z=17 چند الکترون ظرفیت دارد؟
پاسخ: آرایش پایان لایه 3s² 3p⁵ است؛ در لایهٔ سوم ۷ الکترون ظرفیت دارد.
سؤال ۳: آرایش کلسیم
آرایش فشردهٔ Ca با Z=20 را بنویسید.
پاسخ: [Ar] 4s².
سؤال ۴: یون سدیم
Na⁺ با Z=11 چند الکترون دارد و آرایش آن چیست؟
پاسخ: ۱۰ الکترون؛ 1s² 2s² 2p⁶ یا [Ne].
سؤال ۵: یون اکسید
O²⁻ با Z=8 چند الکترون دارد؟
پاسخ: 8+2=10 الکترون و آرایش آن [Ne] است.
سؤال ۶: ظرفیت زیرلایه
آیا نوشتن 2p⁷ مجاز است؟
پاسخ: خیر؛ زیرلایهٔ p سه اوربیتال و حداکثر ۶ الکترون دارد.
سؤال ۷: قاعدهٔ هوند
سه الکترون در زیرلایهٔ 2p اتم نیتروژن چگونه در سه خانه قرار میگیرند؟
پاسخ: ابتدا هر خانه یک الکترون همجهت میگیرد؛ بنابراین سه الکترون جفتنشده داریم.
سؤال ۸: شمارهٔ دوره از آرایش
بالاترین عدد لایه در آرایش 1s² 2s² 2p⁶ 3s² چیست و چه دورهای را نشان میدهد؟
پاسخ: n=3 و بنابراین گونهٔ خنثی مربوط به دورهٔ سوم است.
سؤال ۹: شناسایی عدد اتمی
اتم خنثی با آرایش [Ne] 3s² 3p¹ چه عدد اتمی دارد؟
پاسخ: 10+2+1=13.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
برای Cl⁻ با Z=17، دانشآموز ۱۶ الکترون نوشته است. اصلاح کنید.
پاسخ: بار منفی یعنی یک الکترون گرفته است؛ Cl⁻ دارای ۱۸ الکترون و آرایش [Ar] است.
چطور خودتصحیح کنی؟
عدد اتمی و بار را در یک کادر تبدیل به تعداد الکترون کن، مجموع توانها را بشمار و ظرفیت s و p را کنترل کن. در نمودار خانهای تعداد الکترونهای جفتنشده را نیز دوباره بشمار.