۱۰ سؤال اسید و باز مزدوج؛
H⁺ را از دهنده تا گیرنده روی پیکان دنبال کن

نقشهٔ انتقال پروتون

در HCl+H₂O→H₃O⁺+Cl⁻، HCl اسید و H₂O باز است؛ جفت‌ها HCl/Cl⁻ و H₂O/H₃O⁺ هستند.

سؤال ۱: نقش‌ها در واکنش HCl

در HCl+H₂O→H₃O⁺+Cl⁻، دهنده و گیرندهٔ پروتون را نام ببرید.

پاسخ: HCl دهنده و اسید؛ H₂O گیرنده و باز است.

سؤال ۲: جفت مزدوج HCl

باز مزدوج HCl چیست؟

پاسخ: Cl⁻؛ HCl با از دست‌دادن یک H⁺ به Cl⁻ تبدیل می‌شود.

سؤال ۳: آمونیاک در آب

در NH₃+H₂O⇌NH₄⁺+OH⁻، NH₃ چه نقشی دارد؟

پاسخ: باز؛ H⁺ می‌گیرد و اسید مزدوج NH₄⁺ را می‌سازد.

سؤال ۴: نقش آب

در واکنش سؤال قبل، آب اسید است یا باز؟

پاسخ: اسید؛ H⁺ می‌دهد و باز مزدوج OH⁻ تشکیل می‌شود.

سؤال ۵: تفاوت یک پروتون

آیا H₂CO₃ و HCO₃⁻ جفت مزدوج‌اند؟

پاسخ: بله؛ H₂CO₃ با ازدست‌دادن یک H⁺ به HCO₃⁻ تبدیل می‌شود.

سؤال ۶: جفت دوم کربنات

باز مزدوج HCO₃⁻ چیست؟

پاسخ: CO₃²⁻؛ حذف H⁺ بار را یک واحد منفی‌تر می‌کند.

سؤال ۷: گونهٔ آمفوتری

چگونه HCO₃⁻ می‌تواند هم اسید و هم باز باشد؟

پاسخ: می‌تواند H⁺ بدهد و CO₃²⁻ شود یا H⁺ بگیرد و H₂CO₃ بسازد.

سؤال ۸: کنترل بار

اسید مزدوج SO₄²⁻ را بنویسید.

پاسخ: HSO₄⁻؛ افزودن H⁺ بار −2 را به −1 تبدیل می‌کند.

سؤال ۹: یافتن خطا

دانش‌آموز NH₃ و OH⁻ را جفت مزدوج دانسته است. چرا نادرست است؟

پاسخ: این دو فقط یک H⁺ تفاوت ندارند و ساختار اتمی‌شان متفاوت است؛ جفت NH₃، یون NH₄⁺ است.

سؤال ۱۰: آب با نقش باز

در H₂O+H⁺→H₃O⁺، آب چه نقشی دارد؟

پاسخ: باز برونستد، چون پروتون می‌گیرد.

چطور خودتصحیح کنی؟

H⁺ منتقل‌شده را روی پیکان علامت بزن، دهنده و گیرنده را نام‌گذاری کن و هر گونه را با محصولِ یک H کمتر یا بیشتر جفت کن. تغییر بار را نیز هم‌زمان کنترل کن.