۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال زیست
نمونه سؤال ژنتیک · نوترکیبی میوز

۱۰ سؤال کراسینگ‌اور؛
چهار کروماتید را جدا رسم کن و قطعهٔ مبادله‌شده را رنگ بزن

کراسینگ‌اور تبادل قطعه میان کروماتیدهای غیرخواهری کروموزوم‌های همتا در میوز است. این فرایند ترکیب دگره‌های روی یک کروموزوم را تغییر می‌دهد و می‌تواند تنوع گامت‌ها را افزایش دهد.

همتاها ← تبادل ← نوترکیبی

نقشهٔ شکل

پس از همانندسازی، هر کروموزوم دو کروماتید خواهری دارد. کروموزوم‌های همتا جفت می‌شوند و تبادل میان کروماتیدهای غیرخواهری می‌تواند رخ دهد.

دام شمارش

در یک رخداد سادهٔ تبادل میان دو کروماتید، معمولاً دو کروماتید نوترکیب و دو کروماتید بدون تبادل مستقیم دیده می‌شوند.

سؤال ۱: مرحلهٔ رخداد

کراسینگ‌اور در کدام تقسیم و مرحلهٔ کلی رخ می‌دهد؟

پاسخ: در پروفاز یک میوز، هنگام جفت‌شدن کروموزوم‌های همتا.

سؤال ۲: طرف‌های تبادل

تبادل معمولاً میان کروماتیدهای خواهری است یا غیرخواهری؟

پاسخ: میان کروماتیدهای غیرخواهریِ دو کروموزوم همتا.

سؤال ۳: همتا و خواهر

تفاوت کروموزوم‌های همتا و کروماتیدهای خواهری چیست؟

پاسخ: همتاها یکی مادری و یکی پدری و دارای جایگاه‌های ژنی متناظرند؛ کروماتیدهای خواهری نسخه‌های همانندسازی‌شدهٔ یک کروموزوم‌اند.

سؤال ۴: کیاسما

نقطهٔ قابل مشاهدهٔ اتصال و تبادل میان همتاها چه نام دارد؟

پاسخ: کیاسما.

سؤال ۵: ترکیب والدی

اگر یک کروموزوم AB و همتای آن ab باشد، AB و ab چه نوع ترکیب‌هایی‌اند؟

پاسخ: ترکیب‌های والدی.

سؤال ۶: ترکیب نوترکیب

پس از تبادل میان جایگاه A و B، چه ترکیب‌های تازه‌ای می‌تواند پدید آید؟

پاسخ: Ab و aB.

سؤال ۷: شمار کروماتیدها

در یک تتراد چند کروماتید وجود دارد؟

پاسخ: چهار کروماتید؛ دو کروماتید برای هر یک از دو کروموزوم همتا.

سؤال ۸: تنوع گامت

کراسینگ‌اور چگونه تنوع را افزایش می‌دهد؟

پاسخ: دگره‌های مادری و پدری را در ترکیب‌های جدید روی کروماتیدها قرار می‌دهد.

سؤال ۹: تفاوت با آرایش مستقل

کراسینگ‌اور و آرایش مستقل چه تفاوتی دارند؟

پاسخ: کراسینگ‌اور قطعه‌های کروماتیدهای همتا را مبادله می‌کند؛ آرایش مستقل به جهت‌گیری تصادفی جفت‌های همتا مربوط است.

سؤال ۱۰: یافتن خطا

دانش‌آموز نوشته «هر چهار کروماتید پس از یک تبادل ساده حتماً نوترکیب‌اند». اصلاح کنید.

پاسخ: اگر تبادل فقط میان دو کروماتید غیرخواهری رخ دهد، همان دو نوترکیب می‌شوند و دو کروماتید دیگر می‌توانند والدی بمانند.

چطور خودتصحیح کنی؟

همتاهای مادری و پدری را دو رنگ کن، چهار کروماتید را جدا شماره بزن و نقطهٔ تبادل را میان دو غیرخواهر رسم کن. ترکیب دگره‌ها را پیش و پس از تبادل زیر هر کروماتید بنویس.