روش اجرای کاربرگ
یک جدول سهردیفی بکش و هر تغییر را فقط در ردیف مربوط ثبت کن. برای درک مراحل از راهنمای تقسیم یاخته استفاده کن.
نوع یاخته ← مرحله ← تعداد مجموعه ← کروموزوم ← کروماتید ← مقدار DNA
سؤال 1: واحد شمارش
پرسش: پیش از حل یک مسئلهٔ تقسیم یاخته چه واحدهایی را جدا میکنی؟
پاسخ: تعداد یاخته، هسته، کروموزوم، کروماتید و مولکول DNA باید جدا ثبت شوند؛ جابهجایی میان این واحدها منشأ خطای اصلی است.
سؤال 2: پیش از همانندسازی
پرسش: در یک یاختهٔ دیپلوئید با ۲n=۶، پیش از همانندسازی چند کروموزوم وجود دارد؟
پاسخ: شش کروموزوم. نماد ۲n تعداد مجموعهها را نشان میدهد و در این سؤال مقدار آن شش داده شده است.
سؤال 3: پس از همانندسازی
پرسش: در همان یاخته، بلافاصله پس از همانندسازی تعداد کروموزوم و کروماتید چیست؟
پاسخ: تعداد کروموزوم همچنان شش است، اما هر کروموزوم دو کروماتید خواهری دارد؛ در مجموع دوازده کروماتید دیده میشود.
سؤال 4: مقدار DNA
پرسش: همانندسازی چه چیزی را دو برابر میکند و چه چیزی را نه؟
پاسخ: مقدار DNA و شمار مولکولهای DNA دو برابر میشود، اما شمار کروموزومها تا پیش از جدایی کروماتیدهای خواهری ثابت میماند.
سؤال 5: آنافاز میتوز
پرسش: هنگام جدایی کروماتیدهای خواهری، شمارش کروموزوم در یک یاخته چگونه تغییر میکند؟
پاسخ: هر کروماتید جداشده یک کروموزوم مستقل محسوب میشود؛ بنابراین پیش از تقسیم کامل یاخته، شمار کروموزومهای موجود در همان یاخته موقتاً دو برابر دیده میشود.
سؤال 6: پایان میتوز
پرسش: اگر یاختهٔ آغازین ۲n=۶ باشد، هر یاختهٔ دختر چند کروموزوم دارد؟
پاسخ: در تقسیم میتوز معمول، هر یاختهٔ دختر شش کروموزوم و همان تعداد مجموعهٔ فامتنی یاختهٔ مادر را دارد.
سؤال 7: میوز اول
پرسش: در پایان میوز اول چه چیزی جدا شده و چه چیزی هنوز متصل است؟
پاسخ: کروموزومهای همتا از هم جدا شدهاند، اما کروماتیدهای خواهری هر کروموزوم هنوز به هم متصلاند؛ شمار مجموعههای فامتنی کاهش یافته است.
سؤال 8: میوز دوم
پرسش: میوز دوم از نظر جدایی کدام ساختار به میتوز شباهت دارد؟
پاسخ: در هر دو، کروماتیدهای خواهری از هم جدا میشوند؛ با این حال وضعیت آغازین و نتیجهٔ مجموعههای فامتنی یکسان نیست.
سؤال 9: نمودار مقدار DNA
پرسش: چگونه مرحلهٔ همانندسازی را روی نمودار مقدار DNA تشخیص میدهی؟
پاسخ: بازهای که مقدار DNA افزایش مییابد به همانندسازی مربوط است. بخش ثابتِ پیش یا پس از آن را نباید زمان ساخت تدریجی DNA دانست.
سؤال 10: دام تصویری
پرسش: چرا تعداد شکلهای میلهای همیشه برابر تعداد کروموزوم نیست؟
پاسخ: نمایش گرافیکی میتواند هر کروماتید یا هر کروموزوم را با یک یا چند میله نشان دهد. باید نقطهٔ اتصال، مرحله و تعریف واحد شمارش را معیار قرار داد.
خودتصحیح
افزایش DNA را افزایش فوری تعداد کروموزوم ندان و پایان میوز اول را با پایان میوز دوم یکی نگیر. برای تمرین مقایسهای از نمونه سؤال میتوز و میوز کمک بگیر.