قرارداد این آزمونک
در سؤالهای ۱ تا ۷، صفت فرضی تکژنی و دارای دو دگره است؛ A غالب و a مغلوب است. هر جا فرض دیگری لازم باشد، در صورت سؤال گفته شده است.
قرارداد نماد ← ژننمود والدین ← گامتها ← ترکیب فرزندان ← پاسخ
۱. رخنمود و ژننمود
برای ژننمودهای AA، Aa و aa رخنمود غالب یا مغلوب را تعیین کن.
پاسخ
AA و Aa رخنمود غالب دارند؛ aa رخنمود مغلوب دارد.
۲. گامتهای یک فرد
فردی با ژننمود Aa چه نوع گامتهایی میسازد؟
پاسخ
دو نوع گامت A و a. هر گامت فقط یکی از دو دگره را میگیرد.
۳. آمیزش آزمون
Aa × aa را حل و نسبت ژننمودهای فرزندان را بنویس.
پاسخ
گامتهای والد نخست A و a و گامت والد دوم فقط a است؛ نیمی Aa و نیمی aa میشوند.
۴. دو والد ناخالص
در آمیزش Aa × Aa احتمال رخنمود مغلوب چقدر است؟
پاسخ
ترکیبها AA، Aa، Aa و aa هستند؛ فقط aa مغلوب است، پس احتمال ۱/۴ است.
۵. احتمال ژننمود ناخالص
در همان آمیزش، احتمال Aa چقدر است؟
پاسخ
دو ترکیب از چهار ترکیب Aa است؛ بنابراین ۱/۲.
۶. استنتاج ژننمود والد
فردی با رخنمود غالب با فرد aa آمیزش میکند و فرزندی با رخنمود مغلوب دارد. ژننمود والد غالب چیست؟
پاسخ
Aa؛ فرزند aa باید دگرهٔ a را از هر دو والد گرفته باشد.
۷. خطای رایج احتمال
در Aa × Aa، آیا تولد یک فرزند مغلوب باعث میشود احتمال مغلوببودن فرزند بعدی صفر شود؟ دلیل بیاور.
پاسخ
خیر. با فرض مستقلبودن هر لقاح، احتمال فرزند بعدی همچنان ۱/۴ است؛ نتیجهٔ قبلی ترکیب گامتهای بعدی را تعیین نمیکند.
۸. غالبیت ناقص
در یک صفت فرضی، R¹R¹ قرمز، R²R² سفید و R¹R² صورتی است. حاصل آمیزش دو فرد صورتی را بنویس.
پاسخ
۱/۴ قرمز، ۱/۲ صورتی و ۱/۴ سفید. در غالبیت ناقص، فرد ناخالص رخنمود میانی دارد.
۹. دو رویداد مستقل
اگر احتمال رخداد X برابر ۱/۲ و احتمال مستقل Y برابر ۱/۴ باشد، احتمال رخداد همزمان آنها چقدر است؟
پاسخ
۱/۲ × ۱/۴ = ۱/۸.
۱۰. نقد پاسخ
دانشآموز برای Aa × aa نوشته است «احتمال A برابر ۱/۲ است، پس نیمی AA هستند». خطا را توضیح بده.
پاسخ
والد aa فقط گامت a میدهد، بنابراین AA تشکیل نمیشود. نیمی از فرزندان Aa و نیمی aa هستند.
خودتصحیح
| بخش | امتیاز |
|---|---|
| مدل و ژننمود والدین | ۶ |
| گامت و ترکیبها | ۶ |
| احتمال و دلیل نهایی | ۸ |
اگر عدد درست و مسیر ناقص بود، پاسخ را کامل حساب نکن. برای بازسازی مراحل به راهنمای آمیزش ژنتیک برگرد.