۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال هندسه / دایره
۱۰ تمرین شکل‌محور

۱۰ نمونه سؤال دایره؛
رأس زاویه، رابطه را تعیین می‌کند

پیش از نوشتن رابطه، محل رأس و کمان روبه‌رو را روی شکل علامت بزن. در مسائل مماس، نقطهٔ تماس و شعاع وارد بر آن نقطه را محور استدلال قرار بده.

روش اجرای آزمونک

رأس زاویه را پیدا کن، کمان متناظر را علامت بزن و سپس رابطه را انتخاب کن. آموزش در راهنمای دایره در هندسه آمده است.

۱۰ تمرین زاویه، وتر و مماس

سؤال 1

زاویهٔ مرکزی روبه‌روی کمانی 80 درجه است. اندازهٔ زاویه را بیاب.

پاسخ تشریحی

اندازهٔ زاویهٔ مرکزی با کمان روبه‌رو برابر است؛ پس 80°.

سؤال 2

زاویهٔ محاطی روبه‌روی کمانی 120 درجه است. اندازهٔ زاویه چیست؟

پاسخ تشریحی

زاویهٔ محاطی نصف کمان روبه‌روست؛ بنابراین 60°.

سؤال 3

دو زاویهٔ محاطی یک کمان مشترک را می‌بینند. یکی 35 درجه است؛ دیگری چند درجه است؟

پاسخ تشریحی

زاویه‌های محاطی روبه‌روی یک کمان برابرند؛ پس 35°.

سؤال 4

AB قطر دایره و C نقطه‌ای روی دایره است. ∠ACB را بیاب.

پاسخ تشریحی

زاویهٔ محاطی روبه‌روی نیم‌دایره نصف 180 درجه است؛ پس 90°.

سؤال 5

شعاع OT بر مماس در T چه زاویه‌ای می‌سازد؟

پاسخ تشریحی

شعاع وارد بر نقطهٔ تماس بر مماس عمود است؛ زاویه 90°.

سؤال 6

از نقطهٔ P بیرون دایره دو مماس PA و PB رسم شده است. اگر PA=7 باشد، PB چیست؟

پاسخ تشریحی

دو پاره‌خط مماس از یک نقطهٔ بیرونی برابرند؛ پس PB=7.

سؤال 7

در دایره‌ای با شعاع 5، فاصلهٔ مرکز تا یک وتر 3 است. طول وتر را بیاب.

پاسخ تشریحی

عمود مرکز بر وتر آن را نصف می‌کند. نیم‌وتر √(5²−3²)=4 و طول وتر 8 است.

سؤال 8

دو وتر درون دایره همدیگر را قطع می‌کنند. قطعات یکی 3 و 8 و یک قطعهٔ دیگری 4 است؛ قطعهٔ چهارم را بیاب.

پاسخ تشریحی

حاصل‌ضرب قطعات برابر است: 3×8=4×x؛ پس x=6.

سؤال 9

زاویهٔ بین مماس و وتر 42 درجه است. زاویهٔ محاطی روبه‌روی همان وتر چقدر است؟

پاسخ تشریحی

طبق رابطهٔ مماس و وتر، زاویه با زاویهٔ محاطی متناظر برابر است؛ پس 42°.

سؤال 10

دانش‌آموز هر زاویهٔ داخل دایره را نصف کمان روبه‌رو می‌گیرد. خطا چیست؟

پاسخ تشریحی

قاعدهٔ نصف کمان برای زاویهٔ محاطی است. زاویهٔ مرکزی با کمان برابر است و زاویهٔ حاصل از تقاطع دو وتر رابطهٔ دیگری دارد.

چک‌لیست خودتصحیح

  1. نوع زاویه را از محل رأس تشخیص دادم.
  2. کمان درست را انتخاب کردم.
  3. قطر را به زاویهٔ قائمه و شعاع را به عمود بر مماس وصل کردم.
  4. در وتر، نیم‌ساز عمودی و فیثاغورس را بررسی کردم.
  5. پاسخ را با شکل و اندازهٔ تقریبی کنترل کردم.