نقشهٔ سازوکار
پیام عصبی، آزادشدن Ca²⁺، کناررفتن مانع جایگاه اتصال، تشکیل پل عرضی، مصرف ATP و لغزش رشتهها را به کوتاهشدن سارکومر وصل کن.
با نزدیکشدن خطوط Z، طول ناحیهٔ فقط اکتین یا فقط میوزین تغییر میکند، اما طول خود رشتههای پروتئینی ثابت میماند.
سؤال ۱: واحد انقباضی
فاصلهٔ میان دو خط Z چه نام دارد؟
پاسخ: یک سارکومر؛ واحد تکرارشوندهٔ انقباضی در تارچهٔ ماهیچه.
سؤال ۲: لغزش رشتهها
آیا اکتین و میوزین هنگام انقباض کوتاه میشوند؟
پاسخ: خیر؛ روی هم میلغزند و میزان همپوشانی افزایش مییابد.
سؤال ۳: خطوط Z
فاصلهٔ خطوط Z در انقباض چه تغییری میکند؟
پاسخ: کاهش مییابد، زیرا سارکومر کوتاهتر میشود.
سؤال ۴: نقش کلسیم
افزایش Ca²⁺ در یاختهٔ ماهیچه چگونه امکان اتصال را فراهم میکند؟
پاسخ: با اتصال به پروتئین تنظیمی، جایگاههای اتصال روی اکتین آشکار میشوند و سر میوزین میتواند متصل شود.
سؤال ۵: نقش ATP
ATP در چرخهٔ پل عرضی چه نقشی دارد؟
پاسخ: اتصال ATP به جداشدن سر میوزین از اکتین کمک میکند و انرژی حاصل از تجزیهٔ آن سر را برای چرخهٔ بعد آماده میسازد.
سؤال ۶: کاهش کلسیم
با بازگشت Ca²⁺ به مخزن درونیاختهای چه رخ میدهد؟
پاسخ: جایگاههای اتصال دوباره پوشانده و تشکیل پلهای تازه محدود میشود؛ ماهیچه به سوی استراحت میرود.
سؤال ۷: تاندون
کوتاهشدن ماهیچه چگونه استخوان را حرکت میدهد؟
پاسخ: ماهیچه از راه تاندون به استخوان نیرو وارد و آن را در مفصل میکشد.
سؤال ۸: عضلات مخالف
در خمکردن آرنج، چرا یک ماهیچه منقبض و ماهیچهٔ مخالف آن شل میشود؟
پاسخ: ماهیچهها فقط میکشند؛ برای حرکت در دو جهت، جفتهای مخالف بهصورت هماهنگ عمل میکنند.
سؤال ۹: پهنای ناحیهٔ همپوشانی
هنگام انقباض، همپوشانی اکتین و میوزین چه تغییری میکند؟
پاسخ: بیشتر میشود، زیرا رشتههای نازک به سوی مرکز سارکومر میلغزند.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز نوشته «تاندون ماهیچه را به ماهیچهٔ دیگر متصل میکند». اصلاح کنید.
پاسخ: تاندون ماهیچه را به استخوان متصل میکند؛ رباط معمولاً استخوان را به استخوان پیوند میدهد.
چطور خودتصحیح کنی؟
روی شکل خطوط Z، اکتین و میوزین را رنگی کن، جهت لغزش را رسم کن و تغییر طول سارکومر را از تغییر طول رشتهها جدا بنویس. سپس نیرو را تا تاندون و استخوان دنبال کن.