سه نمودار جدا
مسیر را سرخرگ ← سرخرگچه ← مویرگ ← سیاهرگچه ← سیاهرگ بنویس و برای فشار، مجموع سطح مقطع و سرعت یک منحنی جدا تحلیل کن.
مویرگ منفرد باریک است، اما مجموع سطح مقطع همهٔ مویرگها از بخشهای دیگر بیشتر میشود.
سؤال ۱: روند فشار
فشار خون در گردش عمومی از سرخرگ بزرگ تا سیاهرگ بزرگ چه روندی دارد؟
پاسخ: بهطور کلی کاهش مییابد، زیرا انرژی جریان در مقاومت رگها مصرف میشود.
سؤال ۲: بیشترین مجموع سطح مقطع
کدام بخش شبکهٔ رگی بیشترین مجموع سطح مقطع را دارد؟
پاسخ: مویرگها، بهسبب تعداد بسیار زیاد شاخههای موازی.
سؤال ۳: کمترین سرعت متوسط
سرعت متوسط خون در کدام بخش کمتر است و چه فایدهای دارد؟
پاسخ: در مویرگها؛ زمان مناسبتری برای تبادل مواد فراهم میکند.
سؤال ۴: مقطع کل و سرعت
اگر جریان حجمی کلی ثابت فرض شود، افزایش مجموع سطح مقطع چه اثری بر سرعت متوسط دارد؟
پاسخ: سرعت متوسط کاهش مییابد، چون همان حجم در سطح مقطع کل بزرگتری پخش میشود.
سؤال ۵: دیوارهٔ سرخرگ
چرا سرخرگها دیوارهٔ ماهیچهای و کشسان نسبتاً ضخیمی دارند؟
پاسخ: فشار بالاتر و ضربانی خون خروجی قلب را تحمل و با کشسانی به تداوم جریان کمک میکنند.
سؤال ۶: دیوارهٔ مویرگ
نازکی دیوارهٔ مویرگ چه ارتباطی با وظیفهٔ آن دارد؟
پاسخ: فاصلهٔ انتشار را کم و تبادل گازها و مواد را آسان میکند.
سؤال ۷: دریچهٔ سیاهرگ
دریچهها در سیاهرگهای اندام چه نقشی دارند؟
پاسخ: از بازگشت خون جلوگیری و همراه پمپ ماهیچهای حرکت به سوی قلب را تسهیل میکنند.
سؤال ۸: نبض فشار
چرا تغییرات ضربانی فشار در سرخرگها آشکارتر از سیاهرگهاست؟
پاسخ: سرخرگها نزدیکتر به پمپ قلباند و موج فشار پس از عبور از مقاومت شبکه کاهش مییابد.
سؤال ۹: یک مویرگ یا شبکه
دانشآموز چون قطر هر مویرگ کم است، مجموع سطح مقطع مویرگی را کم دانسته. خطا چیست؟
پاسخ: باید سطح مقطع تعداد بسیار زیاد مویرگهای موازی را جمع کند، نه یک رگ را.
سؤال ۱۰: ترتیب سرعت
چرا سرعت پس از مویرگها در سیاهرگها دوباره بیشتر میشود؟
پاسخ: با یکیشدن شاخهها، مجموع سطح مقطع شبکه کاهش مییابد و سرعت متوسط افزایش پیدا میکند.
چطور خودتصحیح کنی؟
نام رگها را روی محور افقی مرتب کن، برای هر کمیت یک رنگ بگذار و نقطهٔ بیشینه و کمینه را با دلیل ساختاری توضیح بده. واژهٔ «مجموع» را کنار سطح مقطع بنویس.