۲۰ امتحان نهایی / زیست · گردش خون
فشار، سرعت، سطح مقطع، تبادل

فشار و سرعت خون در رگ‌ها؛
سه نمودار را با یک محور مسیر، اما با سه معنای جدا بخوان

فشار، سرعت و مجموع سطح مقطع یک کمیت نیستند و قله‌هایشان الزاماً در یک بخش قرار نمی‌گیرد. محور مسیر گردش را مشخص کن و سازوکار تغییر هر نمودار را جدا توضیح بده.

P · v · A

مسیر رگ‌ها را پیش از نمودار مرتب کن

سرخرگ‌های بزرگ، شاخه‌های کوچک‌تر، مویرگ‌ها و مسیر بازگشت را در جهت جریان بنویس. نام رگ را فقط با داشتن یا نداشتن اکسیژن تعیین نکن.

سه محور عمودی را جدا برچسب بزن

فشار نیروی واردشده بر واحد سطح، سرعت میزان جابه‌جایی و مجموع سطح مقطع جمع مساحت همهٔ رگ‌های هم‌سطح شبکه است. عدد یک نمودار را برای دیگری تفسیر نکن.

کارت تحلیل رگ‌ها

مسیر جریان ← نوع رگ ← فشار ← مقاومت ← مجموع سطح مقطع ← سرعت ← دیواره ← تبادل/بازگشت

فشار را در امتداد جریان دنبال کن

انرژی جریان در مسیر و در برابر مقاومت تغییر می‌کند. افت را در بخش‌های مختلف با قطر، شاخه‌شدن و مقاومت شبکه مرتبط کن و از ظاهر یک رگ حکم نساز.

مجموع سطح مقطع را با مقطع یک رگ یکی ندان

هر مویرگ باریک است، اما تعداد بسیار زیاد آن‌ها مجموع سطح مقطع بزرگی می‌سازد. این تفاوت کلید تفسیر سرعت در شبکه است.

سرعت را به فرصت تبادل وصل کن

عبور آهسته‌تر در شبکهٔ مویرگی می‌تواند فرصت تماس و تبادل را بیشتر کند. این نتیجه را کنار دیوارهٔ نازک و فاصلهٔ کوتاه انتشار کامل کن.

ضخامت دیواره را با نقش رگ بسنج

ساخت دیواره، فشار تحمل‌شده، تنظیم قطر و تبادل در انواع رگ‌ها متفاوت است. یک ویژگی را جدا از کارکرد و محل رگ حفظ نکن.

دریچه را با فشارزایی اشتباه نگیر

دریچه‌ها به یک‌طرفه‌ماندن جریان کمک می‌کنند، اما نیروی حرکت خون را از سازوکارهای دیگر جدا تحلیل کن. جهت بازشدن را از اختلاف فشار دو سو نتیجه بگیر.

تبادل را برای هر ماده جهت‌دار بنویس

اکسیژن، مواد غذایی، دی‌اکسیدکربن و آب ممکن است مسیر و سازوکار متفاوتی داشته باشند. مبدأ، مقصد و عامل حرکت هرکدام را مشخص کن.

نمودار میانگین را ضربان لحظه‌ای ندان

فشار می‌تواند نوسان داشته باشد، اما نمودار کلی مسیر ممکن است الگوی دیگری را نمایش دهد. عنوان، راهنما و مقیاس شکل را پیش از نتیجه بخوان.

پاسخ را با رابطهٔ ساخت و کارکرد ببند

برای هر نوع رگ یک ویژگی، دلیل و پیامد بنویس. برای مسیر کلی به گردش خون و چرخهٔ قلبی و برای تبادل گازها به تهویه و تبادل گاز برو.