نقشهٔ زمانی
ساخت گرده در بساک ← انتقال به کلاله ← رویش لولهٔ گرده در خامه ← ورود به تخمک ← لقاح مضاعف ← رشد رویان و بافت ذخیرهای ← تشکیل دانه و میوه.
تخمک به دانه و تخمدان به میوه تبدیل میشود؛ این دو را روی شکل جابهجا نکن.
سؤال ۱: تعریف گردهافشانی
گردهافشانی دقیقاً انتقال چه چیزی از کجا به کجاست؟
پاسخ: انتقال دانهٔ گرده از بساک به کلالهٔ گل.
سؤال ۲: تفاوت با لقاح
چرا رسیدن گرده به کلاله هنوز لقاح نیست؟
پاسخ: یاختهٔ جنسی نر هنوز باید از راه لولهٔ گرده به کیسهٔ رویانی برسد و با یاختهٔ هدف ادغام شود.
سؤال ۳: مسیر لولهٔ گرده
لولهٔ گرده پس از رویش در چه مسیری رشد میکند؟
پاسخ: از کلاله درون خامه به سوی تخمدان و تخمک رشد میکند.
سؤال ۴: لقاح نخست
ادغام یکی از یاختههای جنسی نر با تخمزا چه میسازد؟
پاسخ: یاختهٔ تخم یا زیگوت که رویان از آن رشد میکند.
سؤال ۵: لقاح دوم
یاختهٔ جنسی نر دیگر در گیاه گلدار با بخش مرکزی کیسهٔ رویانی چه ساختاری را آغاز میکند؟
پاسخ: هستهٔ اولیهٔ آندوسپرم و سپس بافت آندوسپرم که در بسیاری از دانهها نقش تغذیهای دارد.
سؤال ۶: لقاح مضاعف
چرا این فرایند «لقاح مضاعف» نامیده میشود؟
پاسخ: دو ادغام جداگانه با مشارکت دو یاختهٔ جنسی نر رخ میدهد.
سؤال ۷: سرنوشت تخمک
تخمک پس از لقاح و رشد به چه ساختاری تبدیل میشود؟
پاسخ: به دانه؛ پوششهای آن نیز در تشکیل پوستهٔ دانه نقش دارند.
سؤال ۸: سرنوشت تخمدان
تخمدان گل پس از لقاح معمولاً چه ساختاری میسازد؟
پاسخ: میوه؛ دیوارهٔ تخمدان در تشکیل دیوارهٔ میوه نقش دارد.
سؤال ۹: خودگردهافشانی و دگرگردهافشانی
تفاوت کلی این دو نوع چیست؟
پاسخ: در خودگردهافشانی گرده به کلالهٔ همان گل یا گیاه میرسد؛ در دگرگردهافشانی میان گیاهان متفاوتِ یک گونه جابهجا میشود.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز نوشته «کلاله به دانه و تخمک به میوه تبدیل میشود». اصلاح کنید.
پاسخ: تخمک به دانه و تخمدان به میوه تبدیل میشود؛ کلاله محل پذیرش گرده است.
چطور خودتصحیح کنی؟
اجزای گل را روی شکل نامگذاری کن، رویدادها را شماره بزن و دو ادغام لقاح مضاعف را با رنگ جدا نشان بده. در پایان جدول «ساختار پیش از لقاح ← ساختار پس از رشد» بساز.