روش اجرای آزمونک
در هر خط، رابطه و واحد را کنار عدد بنویس. مفاهیم تصمیمگیری در کانسار، عیار و ذخیره معدنی مرور شدهاند.
۱۰ تمرین عیار، تناژ و بازیابی
سؤال 1
سنگ معدنی ۸۰۰ تن جرم و عیار ۲ درصد دارد. جرم مادهٔ مفید چقدر است؟
پاسخ تشریحی
عیار اعشاری ۰٫۰۲ است؛ بنابراین ۸۰۰ × ۰٫۰۲ = ۱۶ تن مادهٔ مفید.
سؤال 2
در ۵۰۰۰ کیلوگرم سنگ با عیار ۴ درصد، چند کیلوگرم مادهٔ مفید وجود دارد؟
پاسخ تشریحی
۵۰۰۰ × ۰٫۰۴ = ۲۰۰ کیلوگرم.
سؤال 3
حجم کانسنگ ۲۰۰ مترمکعب و چگالی آن ۲٫۵ تن بر مترمکعب است. جرم کل چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۲۰۰ × ۲٫۵ = ۵۰۰ تن کانسنگ.
سؤال 4
برای دادهٔ سؤال قبل، اگر عیار ۳ درصد باشد مقدار مادهٔ مفید چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۵۰۰ × ۰٫۰۳ = ۱۵ تن مادهٔ مفید موجود.
سؤال 5
اگر از ۱۵ تن مادهٔ مفید فقط ۸۰ درصد بازیابی شود، محصول بازیافتی چقدر است؟
پاسخ تشریحی
۱۵ × ۰٫۸۰ = ۱۲ تن. ضریب بازیابی پس از محاسبهٔ مادهٔ موجود اعمال میشود.
سؤال 6
چرا عیار یک نمونهٔ سطحی را نمیتوان عیار کل کانسار دانست؟
پاسخ تشریحی
عیار در فضا تغییر میکند؛ نمونه باید از نظر تعداد، مکان و فاصله نمایندهٔ حجم کانسار باشد.
سؤال 7
کانسار A عیار بیشتر ولی عمق بسیار زیادتری از B دارد. آیا A حتماً اقتصادیتر است؟
پاسخ تشریحی
خیر؛ هزینهٔ دسترسی و استخراج، ضخامت، پیوستگی، فرآوری، بازیابی و پیامدهای محیطی نیز باید سنجیده شوند.
سؤال 8
تفاوت ذخیرهٔ زمینشناسی و مقدار قابل استخراج چیست؟
پاسخ تشریحی
ذخیرهٔ زمینشناسی برآورد ماده در زمین است؛ مقدار قابل استخراج با محدودیت فناوری، دسترسی، اتلاف و شرایط اقتصادی کمتر میشود.
سؤال 9
افزایش سنگ باطله چه اثری بر عملیات معدن دارد؟
پاسخ تشریحی
جرم بیشتری بدون مادهٔ مفید کافی استخراج و جابهجا میشود؛ هزینه، مصرف انرژی و حجم پسماند میتواند افزایش یابد.
سؤال 10
ترتیب حل یک مسئلهٔ ذخیره با دادههای حجم، چگالی، عیار و بازیابی چیست؟
پاسخ تشریحی
جرم کل = حجم × چگالی؛ مادهٔ مفید موجود = جرم کل × عیار؛ محصول بازیافتی = مادهٔ مفید × ضریب بازیابی. واحدها در هر مرحله کنترل میشوند.
چکلیست خودتصحیح
- درصد عیار را پیش از ضرب به عدد اعشاری تبدیل کردم.
- حجم را با چگالی به جرم تبدیل کردم.
- مادهٔ موجود را از محصول بازیافتی جدا کردم.
- واحد پاسخ را نوشتم.
- تصمیم اقتصادی را فقط بر پایهٔ عیار نگرفتم.