نقشهٔ تحلیل
تراوش: خون به کپسول | بازجذب: مایع لولهای به خون | ترشح: خون به مایع لولهای
۱. آغاز مایع لولهای
مایعی که از مویرگهای کلافک خارج میشود ابتدا وارد کدام بخش نفرون میشود؟
پاسخ
فضای کپسول پیرامون کلافک؛ این مرحله آغاز تشکیل مایع لولهای است.
۲. تراوش
حرکت آب و مواد کوچک از خون کلافک به فضای کپسول چه نام دارد؟
پاسخ
تراوش؛ مبدأ خون و مقصد فضای کپسول است.
۳. بازجذب
گلوکز موجود در مایع لولهای به مویرگهای پیرامون نفرون بازمیگردد. فرایند چیست؟
پاسخ
بازجذب؛ ماده از مایع درون لوله به خون برمیگردد.
۴. ترشح
مادهای از مویرگ پیرامون لوله به داخل مایع لولهای منتقل میشود. این حرکت چیست؟
پاسخ
ترشح؛ جهت از خون به مایع لولهای است و با تراوشِ کلافکی یکی نیست.
۵. مسیر مایع
پس از کپسول، مایع در امتداد بخشهای لولهای نفرون حرکت میکند. چرا ترتیب پیکانها در شکل مهم است؟
پاسخ
چون تغییر ترکیب مایع در هر بخش به فرایندهای پیشین وابسته است و پیکان جهت جریان را نشان میدهد.
۶. پروتئینهای درشت
اگر سد تراوش سالم باشد، چرا مقدار زیادی پروتئین درشت در مایع تراوششده انتظار نمیرود؟
پاسخ
اندازه و ویژگی سد عبور گستردهٔ مولکولهای درشت را محدود میکند.
۷. کاهش بازجذب آب
با ثابتبودن عوامل دیگر، کاهش بازجذب آب چه اثری بر حجم مایع دفعی دارد؟
پاسخ
آب بیشتری در لوله باقی میماند و حجم مایع دفعی افزایش مییابد.
۸. افزایش بازجذب آب
افزایش بازجذب آب، با سایر شرایط ثابت، غلظت مواد باقیمانده و حجم ادرار را چگونه تغییر میدهد؟
پاسخ
حجم ادرار کاهش مییابد و مواد باقیمانده میتوانند غلیظتر شوند.
۹. نقد جهت
دانشآموز نوشته «بازجذب یعنی ورود ماده از خون به نفرون». خطا را اصلاح کن.
پاسخ
بازجذب حرکت ماده از مایع لولهای به خون است؛ جهت نوشتهشده بیشتر با ترشح سازگار است.
۱۰. پاسخ شکلمحور
در شکلی پیکان از لوله به مویرگ است. برای پاسخ کامل چه سه جزء باید نوشته شود؟
پاسخ
نام ماده اگر داده شده، مبدأ و مقصد، و نام فرایند بازجذب.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| نام فرایند | ۶ |
| مبدأ و مقصد | ۸ |
| پیامد تغییر | ۶ |
برای هر پاسخ یک پیکان جهت رسم کن. درسنامه در راهنمای نفرون قرار دارد.