جزء جاافتاده میتواند دلیل، شرط، واحد، مثال، نتیجه یا محدودیت باشد.
۱. ریاضی
سؤال: میانگین ۵ و ۹ را با روش بنویس. پاسخ ناقص: ۷.
پاسخ کامل
میانگین=(۵+۹)÷۲=۷؛ محاسبهٔ مجموع و تقسیم بر تعداد باید دیده شود.
۲. فیزیک
سؤال: تندی ۶۰ متر در ۱۲ ثانیه را با واحد بیاب. پاسخ ناقص: ۵.
پاسخ کامل
تندی=مسافت÷زمان=۶۰÷۱۲=۵ متر بر ثانیه؛ واحد جزء ضروری جواب است.
۳. شیمی
سؤال: چرا افزایش دما میتواند واکنش را سریعتر کند؟ پاسخ ناقص: چون ذرات سریعتر میشوند.
پاسخ کامل
با افزایش دما انرژی جنبشی ذرات و تعداد برخوردهای دارای انرژی کافی بیشتر میشود؛ در نتیجه برخورد مؤثر و سرعت واکنش افزایش مییابد.
۴. زیست
سؤال: رابطهٔ پرز روده و جذب را توضیح بده. پاسخ ناقص: پرزها جذب را بیشتر میکنند.
پاسخ کامل
پرزها سطح تماس روده با مواد گوارشیافته را افزایش میدهند و در نتیجه فرصت جذب و انتقال مواد بیشتر میشود.
۵. فارسی
سؤال: تشبیه جملهٔ «علم مانند چراغ است» را مشخص کن. پاسخ ناقص: علم به چراغ تشبیه شده است.
پاسخ کامل
علم مشبه، چراغ مشبهبه و «مانند» ادات تشبیه است؛ روشنگری وجه شبهِ قابل برداشت است.
۶. تاریخ
سؤال: اعتبار یک خاطره را ارزیابی کن. پاسخ ناقص: خاطره منبع دست اول است.
پاسخ کامل
خاطره برای شناخت تجربهٔ نویسنده ارزش دارد، اما زمان نگارش، خطای حافظه، جایگاه نویسنده و سازگاری با منابع دیگر باید بررسی شود.
۷. جغرافیا
سؤال: نزدیکی خطوط همارتفاع را تفسیر کن. پاسخ ناقص: ارتفاع تغییر میکند.
پاسخ کامل
نزدیکی خطوط یعنی ارتفاع در فاصلهٔ افقی کوتاه تغییر میکند؛ بنابراین شیب آن بخش تند است.
۸. منطق
سؤال: چرا عدد ۲ مثال نقض «همهٔ اعداد اول فردند» است؟ پاسخ ناقص: چون ۲ زوج است.
پاسخ کامل
عدد ۲ هم شرط حکم، یعنی اولبودن، را دارد و هم نتیجهٔ آن، یعنی فردبودن، دربارهاش برقرار نیست؛ پس کلیت حکم را رد میکند.
چطور خودتصحیح کنی؟
فعل سؤال را دور بگیر و پاسخ را برای داده، روش، دلیل، واحد، نتیجه و قید بررسی کن؛ فقط اجزایی را اضافه کن که صورت سؤال میخواهد.