روش حل این کاربرگ
مسیر را از متغیر تنظیمشونده شروع کن و اثر هر پیکان را با یک فعل مانند «افزایش میدهد» یا «مهار میکند» بنویس. مرور مفهومی در راهنمای تنظیم هورمونی قرار دارد.
محرک ← غده ← هورمون ← گیرندهٔ هدف ← پاسخ ← بازخورد
سؤال 1: زنجیرهٔ تنظیم
پرسش: اجزای اصلی یک مسیر هورمونی را مرتب کن.
پاسخ: تغییر یا محرک ← بخش دریافتکننده یا غده ← ترشح هورمون ← انتقال با خون ← اتصال به گیرندهٔ یاختهٔ هدف ← پاسخ.
سؤال 2: یاختهٔ هدف
پرسش: چرا همهٔ یاختههایی که هورمون به آنها میرسد پاسخ یکسان نمیدهند؟
پاسخ: پاسخ به وجود گیرندهٔ مناسب و دستگاه درونیاختهای وابسته است؛ یاختهٔ فاقد گیرندهٔ مربوط، پیام را به همان پاسخ تبدیل نمیکند.
سؤال 3: غدهٔ درونریز
پرسش: تفاوت اصلی رهاسازی ماده از غدهٔ درونریز و برونریز چیست؟
پاسخ: غدهٔ درونریز هورمون را بدون مجرا به مایع داخلی و خون میدهد؛ غدهٔ برونریز فرآورده را از راه مجرا به سطح یا حفرهای مشخص میرساند.
سؤال 4: انتقال و اختصاصیت
پرسش: اگر هورمون با خون در سراسر بدن پخش شود، اختصاصیت اثر چگونه حفظ میشود؟
پاسخ: اختصاصیت از گیرندهٔ مناسب در یاختهٔ هدف و نوع پاسخی میآید که پس از اتصال هورمون فعال میشود، نه از محدودبودن هورمون به یک مسیر خونی.
سؤال 5: بازخورد منفی
پرسش: یک حلقهٔ بازخورد منفی را به زبان علت و معلولی تعریف کن.
پاسخ: پاسخ ایجادشده، تغییر آغازین یا فعالیت بخشهای بالادست را کاهش میدهد؛ در نتیجه متغیر به محدودهٔ تنظیمی نزدیک میشود.
سؤال 6: تحریک و مهار
پرسش: در نمودار هورمونی، پیکان تحریکی و مهاری چه تفاوتی دارند؟
پاسخ: پیکان تحریکی فعالیت یا ترشح مرحلهٔ بعد را افزایش میدهد؛ پیکان مهاری آن را کاهش میدهد. اثر نهایی را باید با دنبالکردن همهٔ پیکانها تعیین کرد.
سؤال 7: غلظت هورمون
پرسش: بالابودن هورمون در خون همیشه به معنای پاسخ شدیدتر است؟
پاسخ: خیر؛ پاسخ به تعداد و حساسیت گیرندهها، وضعیت یاختهٔ هدف و حلقههای تنظیمی نیز وابسته است. فقط از یک عدد نمیتوان پاسخ نهایی را قطعی دانست.
سؤال 8: هورمون محلول در آب
پرسش: گیرندهٔ یک هورمون که از غشای یاخته عبور نمیکند کجا قرار میگیرد؟
پاسخ: روی غشای یاختهٔ هدف؛ اتصال هورمون پیام را از راه سازوکارهای درونیاختهای به پاسخ تبدیل میکند.
سؤال 9: هورمون عبورکننده از غشا
پرسش: هورمونی که از غشا میگذرد چگونه میتواند بیان ژن را تغییر دهد؟
پاسخ: پس از ورود، به گیرندهٔ درونیاختهای متصل میشود و مجموعهٔ حاصل میتواند بر رونویسی ژنهای مشخص اثر بگذارد؛ پاسخ معمولاً به ساخت RNA یا پروتئین پیوند میخورد.
سؤال 10: تحلیل اختلال
پرسش: اگر هورمون کافی باشد اما گیرندهٔ یاختهٔ هدف کار نکند، چه نتیجهای میگیری؟
پاسخ: وجود هورمون بهتنهایی کافی نیست؛ پاسخ هدف کاهش مییابد و بسته به حلقهٔ بازخورد، بخش ترشحکننده ممکن است فعالیت خود را تغییر دهد.
کنترل پاسخ
محل ترشح را با محل اثر یکی ندان، رسیدن هورمون را معادل پاسخ قطعی نگیر و جهت بازخورد را تا متغیر آغازین دنبال کن. برای یک نمونهٔ عددپذیر از تمرین تنظیم قند خون استفاده کن.