دو حلقهٔ مکمل
پس از افزایش قند خون، یاختههای بتا انسولین ترشح میکنند. هنگام کاهش قند، یاختههای آلفا گلوکاگون میسازند و پاسخ کبد به افزایش گلوکز خون کمک میکند.
ذخیرهٔ گلیکوژن ماهیچه برای مصرف خود ماهیچه است؛ نقش مستقیم کبد در آزادسازی گلوکز خون را با آن یکسان نکن.
سؤال ۱: پس از غذا
افزایش قند خون پس از یک وعده، ترشح کدام هورمون را بیشتر میکند؟
پاسخ: انسولین از یاختههای بتای جزایر لوزالمعده.
سؤال ۲: اثر انسولین
انسولین چگونه به کاهش قند خون کمک میکند؟
پاسخ: ورود و مصرف گلوکز در بافتهای پاسخدهنده و ذخیرهٔ آن به صورت گلیکوژن را افزایش میدهد.
سؤال ۳: حالت ناشتایی
کاهش قند خون در ناشتایی ترشح کدام هورمون را تحریک میکند؟
پاسخ: گلوکاگون از یاختههای آلفای جزایر لوزالمعده.
سؤال ۴: پاسخ کبد به گلوکاگون
گلوکاگون چه اثری بر ذخیرهٔ گلیکوژن کبد دارد؟
پاسخ: تجزیهٔ گلیکوژن و آزادسازی گلوکز از کبد را افزایش میدهد و قند خون بالا میرود.
سؤال ۵: بازخورد منفی
چرا کاهش ترشح انسولین پس از پایینآمدن قند خون بخشی از بازخورد منفی است؟
پاسخ: با نزدیکشدن متغیر به محدودهٔ تنظیمی، محرک اولیه کم و پاسخ هورمونی نیز محدود میشود.
سؤال ۶: آلفا و بتا
یاختههای آلفا و بتا را با هورمون متناظر جفت کنید.
پاسخ: آلفا: گلوکاگون؛ بتا: انسولین.
سؤال ۷: کبد و ماهیچه
چرا گلیکوژن ماهیچه را نباید منبع مستقیم تنظیم قند خون مانند کبد دانست؟
پاسخ: ماهیچه ذخیرهٔ خود را عمدتاً برای سوخت فعالیت خودش مصرف میکند؛ کبد در حفظ گلوکز خون نقش مستقیمتری دارد.
سؤال ۸: پیشبینی جهت
اگر پاسخ به انسولین افزایش یابد، جهت کلی تغییر قند خون چیست؟
پاسخ: کاهش، زیرا برداشت و ذخیرهٔ گلوکز بیشتر میشود.
سؤال ۹: ساخت زنجیره
مسیر تنظیم پس از افت قند خون را در چهار گام بنویسید.
پاسخ: افت قند خون ← تحریک یاختهٔ آلفا ← افزایش گلوکاگون ← پاسخ کبد و افزایش گلوکز خون.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز نوشته «انسولین هنگام افت قند خون برای تجزیهٔ گلیکوژن ترشح میشود». اصلاح کنید.
پاسخ: این مسیر به گلوکاگون مربوط است؛ انسولین عمدتاً پس از افزایش قند خون، ذخیره و مصرف گلوکز را تقویت میکند.
چطور خودتصحیح کنی؟
برای هر سؤال پنج خانه بکش: افزایش یا کاهش قند، یاختهٔ ترشحکننده، هورمون، بافت هدف و پاسخ. جهت پاسخ نهایی باید خلاف تغییر اولیه باشد تا بازخورد منفی کامل شود.