پنج خانهٔ حلقه
متغیر تنظیمشونده ← گیرنده ← مرکز تنظیم ← اندام اثرگذار ← پاسخ و اثر دوباره بر متغیر.
اگر متغیر بالا رفته، پاسخ باید آن را پایین بیاورد؛ اگر افت کرده، پاسخ باید آن را بالا ببرد.
سؤال ۱: محدوده یا عدد ثابت
چرا همایستایی به معنی ثابتبودن مطلق دمای بدن نیست؟
پاسخ: متغیر در یک محدوده نوسان میکند و سازوکارها انحرافهای بزرگ را کاهش میدهند.
سؤال ۲: اجزای حلقه
گیرنده و اندام اثرگذار چه تفاوتی دارند؟
پاسخ: گیرنده تغییر متغیر را شناسایی میکند؛ اثرگذار فرمان را اجرا و متغیر را تغییر میدهد.
سؤال ۳: افزایش دما
تعریق چگونه به بازخورد منفی دمای بدن کمک میکند؟
پاسخ: تبخیر عرق گرما را دفع و افزایش دما را کاهش میدهد.
سؤال ۴: اتساع رگ پوستی
افزایش جریان خون پوست در گرما چه پیامدی دارد؟
پاسخ: انتقال و دفع گرما از سطح بدن بیشتر میشود و دما به محدودهٔ مناسب نزدیک میگردد.
سؤال ۵: افت دما
لرزیدن چه نقشی در تنظیم دما دارد؟
پاسخ: انقباضهای سریع ماهیچهای تولید گرما را افزایش و افت دما را جبران میکنند.
سؤال ۶: قند خون
پس از افزایش قند خون، افزایش انسولین چگونه بازخورد منفی میسازد؟
پاسخ: برداشت و ذخیرهٔ گلوکز را بیشتر میکند و قند خون را کاهش میدهد.
سؤال ۷: آب بدن
افزایش غلظت مایعات بدن چگونه با ADH اصلاح میشود؟
پاسخ: ADH بازجذب آب را افزایش میدهد و با افزودن آب به مایعات بدن، غلظت را کاهش میدهد.
سؤال ۸: توقف پاسخ
چرا پاسخ تنظیمی پس از نزدیکشدن متغیر به محدوده کاهش مییابد؟
پاسخ: محرکی که گیرنده شناسایی میکرد ضعیف شده و مرکز تنظیم فرمان کمتری میدهد.
سؤال ۹: بازخورد مثبت
افزایش انقباضهای زایمان بر اثر هورمون و تقویت دوبارهٔ ترشح آن چه نوع بازخوردی است؟
پاسخ: مثبت؛ پاسخ تغییر اولیه را تا پایان رویداد تقویت میکند.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز گفته «منفی یعنی پاسخ زیانبار است». اصلاح کنید.
پاسخ: منفی دربارهٔ جهت اثر حلقه است؛ پاسخ با تغییر اولیه مقابله میکند و الزاماً زیانبار نیست.
چطور خودتصحیح کنی؟
متغیر و جهت تغییر را بنویس، پنج خانهٔ حلقه را پر کن و فلش آخر را دوباره به متغیر برگردان. اگر پاسخ انحراف را بیشتر کرد، حلقه منفی نیست.