روش اجرای آزمونک
در سؤال توالی، دو سر رشته را بنویسید و مکمل را پادموازی بسازید. در سؤال فرایندی، ترتیب بازشدن، ساخت آغازگر، افزودهشدن نوکلئوتید و اتصال قطعات را مشخص کنید.
A با T و G با C جفت میشود، اما دو رشته در جهت مخالف قرار دارند.
۱. مکملسازی
برای رشتهٔ فرضی 5′-ATGC-3′ رشتهٔ مکمل را بنویسید.
پاسخ
3′-TACG-5′. اگر مکمل را در جهت 5′ به 3′ بنویسیم، 5′-GCAT-3′ میشود.
۲. نیمهحفاظتی
چرا همانندسازی نیمهحفاظتی نامیده میشود؟
پاسخ
هر مولکول DNA حاصل یک رشته از مولکول والد و یک رشتهٔ تازهساختهشده دارد.
۳. بازشدن دو رشته
شکستن پیوندهای میان دو رشته چه امکانی ایجاد میکند؟
پاسخ
رشتهها از هم جدا میشوند و بازهای هر رشته برای جفتشدن با نوکلئوتیدهای مکمل در دسترس قرار میگیرند.
۴. جهت ساخت
رشتهٔ تازه در چه جهتی بلند میشود؟
پاسخ
افزودهشدن نوکلئوتیدها به انتهای 3′ انجام میشود و رشتهٔ تازه در جهت 5′ به 3′ رشد میکند.
۵. دو رشته و یک جهت ساخت
چرا ساخت روی دو الگو الگوی یکسان دیداری ندارد؟
پاسخ
دو رشتهٔ الگو پادموازیاند، اما ساخت رشتهٔ تازه فقط 5′ به 3′ انجام میشود؛ بنابراین یک رشته در جهت حرکت چنگال پیوستهتر و دیگری به صورت قطعهای ساخته میشود.
۶. قطعات ناپیوسته
پس از ساختهشدن قطعات کوتاه روی رشتهٔ ناپیوسته چه نیازی وجود دارد؟
پاسخ
آغازگرها باید جایگزین شوند و قطعات مجاور با ایجاد پیوند در ستون قند-فسفات به رشتهای پیوسته متصل شوند.
۷. نقش الگو
اگر یک باز روی رشتهٔ الگو G باشد، باز مقابل در رشتهٔ تازه چیست؟
پاسخ
C، چون G و C مکمل یکدیگرند.
۸. خطای جفتشدن
قرارگرفتن A مقابل G چه مشکلی دارد؟
پاسخ
این جفت با قاعدهٔ مکملسازی معمول سازگار نیست و یک ناهماهنگی ایجاد میکند که باید در کنترل و اصلاح بررسی شود.
۹. مادهٔ اولیه
نوکلئوتید آزاد در ساخت رشتهٔ تازه چه دو نقشی دارد؟
پاسخ
جزء سازندهٔ رشته است و با قرارگرفتن مکملِ باز الگو، ترتیب اطلاعات رشتهٔ تازه را تعیین میکند.
۱۰. نتیجهٔ نهایی
از یک مولکول DNA دو رشتهای پس از یک دور همانندسازی چند مولکول دو رشتهای حاصل میشود؟
پاسخ
دو مولکول DNA دو رشتهای؛ هرکدام یک رشتهٔ قدیمی و یک رشتهٔ تازه دارند.
جدول خودتصحیح
| معیار | کنترل |
|---|---|
| بازها | A-T و G-C درستاند؟ |
| جهت | دو سر 5′ و 3′ پادموازیاند؟ |
| ساخت | رشد رشتهٔ تازه 5′ به 3′ است؟ |
| رشتهها | پیوسته و ناپیوسته جابهجا نشدهاند؟ |
| نتیجه | نیمهحفاظتی بودن توضیح داده شده؟ |
تمرین انتقالی
یک توالی ششبازی بسازید، مکمل پادموازی آن را بنویسید و با یک نمودار متنی نشان دهید هر مولکول حاصل کدام رشتهٔ قدیمی و تازه را دارد.