۲۰ امتحان نهایی / شیمی · مواد آلی
کربن هدف، گروه عاملی، فرآورده

اکسایش الکل؛
کربنِ حامل OH را از واکنش‌دهنده تا فرآورده دنبال کن

برای پیش‌بینی فرآورده، کل مولکول را دوباره حدس نزن. کربنی را که گروه هیدروکسیل به آن متصل است علامت بزن، همسایه‌هایش را بشمار و تغییر پیوندهای همان ناحیه را مطابق دادهٔ واکنش دنبال کن.

C–OH

گروه هیدروکسیل را همراه کربن همسایه ببین

وجود O و H به‌تنهایی نوع الکل یا مسیر تغییر را نشان نمی‌دهد. کربن متصل به اکسیژن، تعداد کربن‌های متصل به آن و هیدروژن‌های قابل بررسی را روی ساختار مشخص کن.

نوع الکل را از محیط کربن تعیین کن

اسکلت کربنی را باز و همسایه‌های کربنیِ کربن حامل OH را بشمار. نام‌گذاری نوع را با شمارهٔ کربن در زنجیره یا تعداد کل کربن‌های مولکول اشتباه نگیر.

ردیاب اکسایش

ساختار الکل | کربن حامل OH | همسایه‌ها | شرایط واکنش | گروه عاملی فرآورده | شمارش اتم‌ها

شرایط و محدودهٔ واکنش را از سؤال بگیر

نوع مادهٔ اکسنده، شدت یا ادامهٔ واکنش می‌تواند در تعیین فرآورده مهم باشد. محصول را فقط از نام «اکسایش» حدس نزن و در محدودهٔ واکنش‌های معرفی‌شده در کتاب بمان.

تغییر پیوندها را در ناحیهٔ هدف رسم کن

پیوندهای کربن–اکسیژن و کربن–هیدروژنِ مربوط را پیش و پس از واکنش مقایسه کن. بخش‌هایی از اسکلت که در دادهٔ واکنش شرکت ندارند باید حفظ شوند.

گروه عاملی فرآورده را از آرایش اتم‌ها تشخیص بده

تنها شمردن اکسیژن‌ها کافی نیست. نوع پیوند اکسیژن، جای آن در زنجیره و اتم‌های متصل را بررسی و سپس خانوادهٔ فرآورده را نام‌گذاری کن.

اکسایش مرحله‌ای را روی یک مسیر بنویس

اگر سؤال بیش از یک مرحله نشان می‌دهد، فرآوردهٔ هر مرحله را جدا رسم و همان را واکنش‌دهندهٔ مرحلهٔ بعد قرار بده. پرش از ابتدا به انتها ممکن است گروه میانی یا شرط واکنش را حذف کند.

تعداد کربن‌های اسکلت را ثابت کنترل کن

اگر واکنش فقط تغییر گروه عاملی را نشان می‌دهد، تعداد و اتصال کربن‌های اسکلت بدون دلیل نباید عوض شود. این کنترل خطای حذف شاخه یا کوتاه‌کردن زنجیره را آشکار می‌کند.

اکسایش آلی را با سوختن کامل یکی ندان

در سوختن کامل، سرنوشت کل اسکلت و فرآورده‌ها متفاوت است. در اکسایش کنترل‌شدهٔ گروه عاملی، ساختار آلیِ فرآورده را مطابق سؤال حفظ و تحلیل کن.

عدد اکسایش را فقط برای اتم هدف دنبال کن

اگر سؤال عدد اکسایش می‌خواهد، قراردادهای مربوط را روی همان کربن یا اتم تعیین‌شده اعمال کن. تغییر را با نوع پیوندهای پیش و پس از واکنش کنترل کن و از میانگین‌گیری بی‌دلیل بپرهیز.

پاسخ را با ساختار دو طرف کامل کن

ساختار واکنش‌دهنده، محل تغییر، گروه عاملی فرآورده و دلیل را بنویس. برای تشخیص خانواده از گروه عاملی و برای اکسایش و کاهش از عدد اکسایش کمک بگیر.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

گروه عاملی ساختار مواد آلی استری‌شدن