پرسش را پیش از قطعه بخوان
فعل، موضوع و تعداد خواستهها را مشخص کن تا هنگام خواندن بدانی دنبال تعریف، دلیل، مقایسه یا شاهد هستی. این کار از علامتگذاری بیهدف همهٔ متن جلوگیری میکند.
متن را یکبار برای معنی کلی بخوان
گوینده، موضوع، زمان یا موقعیت را پیدا کن. در خواندن نخست روی یک واژه گیر نکن؛ رابطهٔ جملهها و مسیر اصلی قطعه را ببین.
خواسته | بخش شاهد | معنای شاهد | دانش لازم | پاسخ نهایی
شاهد مرتبط را محدود علامت بزن
واژه یا جملهای را انتخاب کن که مستقیماً به پرسش مربوط است. علامتگذاری کل بند امکان تشخیص دلیل پاسخ را کم میکند.
مرجع ضمیر و پیوند جملهها را روشن کن
ببین «این»، «آن»، «او» یا عبارت ارجاعی به کدام بخش برمیگردد. همچنین واژههای علت، نتیجه و تضاد را علامت بزن؛ آنها مسیر استنباط را نشان میدهند.
پاسخ مستقیم و استنباطی را جدا کن
اگر جواب صریح در متن است، همان معنا را دقیق و متناسب با سؤال بازنویسی کن. اگر استنباط لازم است، شاهد و حلقهٔ استدلال را بنویس؛ نتیجه را بدون پل رها نکن.
دانش بیرون از قطعه را فقط در صورت نیاز وارد کن
اگر سؤال میگوید «با توجه به متن و آموختهها»، مفهوم درس را به شاهد وصل کن. اگر پاسخ فقط از قطعه خواسته شده، توضیحهای گستردهٔ فصل میتوانند از دامنه خارج شوند.
نقل طولانی را جای پاسخ نگذار
بخش لازم را به زبان پاسخ تبدیل کن. آوردن تمام جملهٔ متن ممکن است فعل سؤال را انجام ندهد. شاهد باید دلیل پاسخ باشد، نه جانشین آن.
برای مقایسه دو شاهد هممعیار پیدا کن
اگر دو بخش یا شخصیت مقایسه میشوند، برای هرکدام دادهای روی معیار مشترک انتخاب کن. یک شاهد دربارهٔ رفتار و دیگری دربارهٔ زمان مقایسهٔ روشنی نمیسازد.
ترتیب پاسخ را با متن کنترل کن
در سؤال توالی یا علت و نتیجه، ببین پاسخ روابط متن را برعکس نکرده باشد. واژههای پیونددهنده را دوباره بخوان و حلقهٔ میانی را حفظ کن.
پاسخ را مستقل و روشن بنویس
متن جواب باید بدون حدس معلوم کند دربارهٔ چه کسی یا چه چیزی است. برای قطعههای بلند از راهنمای صورت سؤال طولانی و برای ساخت پاسخ از پاسخنویسی تشریحی استفاده کن.