۲۰ امتحان نهایی / خواندن سؤال
متن طولانی را به داده، شرط و خواسته خرد کن

صورت طولانی؛
زمینه را جدا کن، داده را نام‌گذاری کن، خواسته را آخر دوباره بخوان

طول سؤال همیشه به معنای دشواری علمی نیست. بخشی از متن ممکن است زمینه، تعریف نماد یا دادهٔ اضافی باشد. جمله‌ها را بر اساس نقششان دسته‌بندی کن و پیش از حل، رابطهٔ هر داده با خواسته را روشن ساز.

§

یک‌بار برای تصویر کلی بخوان

در خواندن اول دنبال حل نباش. موضوع، موقعیت و محل خواسته را پیدا کن. توقف روی اولین عدد یا واژه می‌تواند ادامهٔ متن و شرط بعدی را از دید خارج کند.

فعل و خروجی نهایی را علامت بزن

مشخص کن باید محاسبه، توضیح، مقایسه یا نتیجه‌گیری کنی. اگر چند فعل وجود دارد، هرکدام را شماره بده. خروجی شکل انتخاب داده‌ها را تعیین می‌کند.

نقشهٔ متن طولانی

زمینه | داده | تعریف نماد | شرط | خواسته | واحد یا قالب پاسخ

هر جمله را با نقش آن برچسب بزن

حرف کوچک کنار جمله کافی است: ز برای زمینه، د برای داده، ش برای شرط و خ برای خواسته. لازم نیست متن را دوباره رونویسی کنی؛ هدف ساختن نقشهٔ سریع است.

داده‌ها را با نام بنویس

عدد یا عبارت را تنها در حاشیه رها نکن. مشخص کن هرکدام چه کمیتی یا مفهومی را نشان می‌دهد و واحدش چیست. این کار از جابه‌جایی داده‌های مشابه جلوگیری می‌کند.

شرط‌های محدودکننده را جدا کن

کلمه‌هایی مانند «با فرض»، «در این حالت»، «فقط» یا «با توجه به» دامنهٔ پاسخ را محدود می‌کنند. شرط را به گام حل مربوط کن و آن را پس از استخراج عددها فراموش نکن.

دادهٔ زمینه‌ای را با دادهٔ لازم یکی ندان

برخی اطلاعات برای فهم موقعیت‌اند و مستقیماً وارد محاسبه یا استدلال نمی‌شوند. پیش از استفاده از هر داده بپرس چگونه به خواسته متصل می‌شود. وجود عدد الزاماً به معنای استفاده از آن نیست.

متن را به نمایش مناسب تبدیل کن

برای مقایسه جدول، برای فرایند پیکان و برای محاسبه فهرست معلوم و مجهول بساز. نمایش کوچک بار نگه‌داشتن همهٔ اطلاعات در ذهن را کم می‌کند.

پیش از شروع حل، خواسته را دوباره بخوان

پس از دسته‌بندی اطلاعات، به جملهٔ آخر یا فعل اصلی برگرد. بررسی کن مسیر انتخاب‌شده همان خروجی را تولید می‌کند، نه نتیجه‌ای نزدیک اما متفاوت.

در سؤال چندبخشی پاسخ‌ها را جدا نگه دار

ممکن است دادهٔ مشترک باشد اما هر بخش فعل و نتیجهٔ جدا داشته باشد. شمارهٔ بخش را روی پاسخ بنویس و نتیجهٔ یک قسمت را بدون دلیل به قسمت دیگر منتقل نکن.

پس از حل، همهٔ شرط‌ها را تیک بزن

ببین واحد، حالت خاص و محدودیت‌های متن در پاسخ رعایت شده‌اند. برای ساخت نقشهٔ عمومی از راهنمای خواندن سؤال و برای بخش‌ها از سؤال چندبخشی کمک بگیر.