۲۰ امتحان نهایی / فارسی · دستور زبان
دو سوی پیوند، گروه، جمله

واو عطف یا ربط؛
دو سوی «و» را کامل کن و ببین چه چیزهایی هم‌سطح‌اند

خود واژهٔ «و» به‌تنهایی نوعش را نشان نمی‌دهد. واحد پیش و پس از آن را پیدا کن، فعل‌های آشکار یا حذف‌شده را بازسازی کن و سپس سطح پیوند را تعیین کن.

… و …

واحد پیش و پس از «و» را جدا کن

نزدیک‌ترین دو کلمه همیشه دو سوی واقعی پیوند نیستند. ممکن است یک گروه کامل یا یک جمله در هر طرف قرار گرفته باشد؛ مرزها را با نقش و معنا پیدا کن.

فعل‌های جمله را بشمار

فعل آشکار یکی از سرنخ‌های مرز جمله است. فعل حذف‌شده را نیز در نظر بگیر تا یک جملهٔ دوم پنهان را به اشتباه بخشی از گروه اول نخوانی.

کارت تحلیل «و»

دو سوی پیوند ← هسته‌ها ← نقش‌ها ← فعل آشکار/محذوف ← گروه یا جمله ← نوع پیوند ← بازخوانی

هم‌نقشی دو سوی عطف را آزمایش کن

اگر دو واژه یا گروه در یک جمله نقش هم‌سطح دارند، حذف موقت یکی نباید ساختمان اصلی را خراب کند. نقش هر دو را نسبت به هسته یا فعل مشترک بنویس.

برای ربط، دو گزاره را بازسازی کن

اگر هر سوی «و» پیام یا گزاره‌ای مستقل با ستون دستوری خودش دارد، پیوند در سطح جمله‌ها رخ داده است. نهاد مشترک می‌تواند در بخش دوم تکرار نشود.

حذف فعل را پیش از تصمیم بررسی کن

گاهی فعل بخش دوم به قرینه حذف شده است. آن را با شخص و زمان مناسب بازگردان و دوباره ببین دو سوی «و» گروه‌اند یا جمله.

طول عبارت را معیار قرار نده

یک گروه می‌تواند بلند و یک جمله می‌تواند کوتاه باشد. وجود رابطهٔ گزاره‌ای و نقش اجزا معیار دقیق‌تری از تعداد واژه‌هاست.

وابسته‌های مشترک را درست مرزبندی کن

صفت، مضاف‌الیه یا وابستهٔ دیگر ممکن است فقط به یکی از هسته‌ها یا به مجموعهٔ عطف‌شده مربوط باشد. دامنهٔ وابسته را با معنی و جایگاه بررسی کن.

چند «و» را از داخل به بیرون تحلیل کن

در زنجیره‌های طولانی، ابتدا نزدیک‌ترین واحدهای هم‌سطح را گروه‌بندی کن و سپس پیوند بزرگ‌تر را بسنج. لازم نیست همهٔ «و»ها یک نوع یا یک سطح داشته باشند.

نشانه‌گذاری را سرنخ کمکی بدان

ویرگول یا مکث می‌تواند مرز را نشان دهد، اما تحلیل دستوری باید مستقل از یک نشانهٔ چاپی احتمالی نیز معتبر باشد.

پاسخ را با ذکر دو سوی پیوند کامل کن

فقط نام «عطف» یا «ربط» ننویس؛ واحدهای پیوندخورده و دلیل گروه یا جمله بودنشان را نیز بیاور. برای گروه‌ها به گروه اسمی و برای گزاره‌ها به جملهٔ ساده و مرکب برو.