۲۰ امتحان نهایی / برنامه مهارتی · عروض و قافیه
۱۴ روز تا شنیدن و نوشتن الگوی آوایی

برنامهٔ ۱۴روزهٔ عروض و قافیه؛
آنچه شنیده می‌شود را بخش کن، سپس الگو را بنویس

هر جلسه ۴۰ دقیقه دارد: خوانش طبیعی، جداسازی هجا، ثبت کوتاه و بلند، مقایسهٔ مصراع‌ها و کنترل قافیه و ردیف.

۱۴
قانون اجرا

تقطیع را از خط نوشتاری آغاز نکن. مصراع را درست بخوان و شکل آوایی را مبنا قرار بده؛ سپس هجاها و الگو را ثبت کن.

روز ۱: آزمون تشخیصی

از نمونه سؤال تألیفی علوم و فنون سؤال‌های عروض و قافیه را حل کن. خطاها را به خوانش، هجا، وزن، قافیه و قالب تقسیم کن.

روز ۲: هجاهای کوتاه و بلند

هجای کوتاه و بلند را در بیست واژه از روی صدا تشخیص بده.

روز ۳: مرز هجا در پیوسته‌خوانی

پنج عبارت را طبیعی بخوان و مرز هجاها را بدون وابستگی به فاصلهٔ واژه‌ها علامت بزن.

روز ۴: تقطیع مصراع

چهار مصراع را مرحله‌ای تقطیع کن: خوانش، شکل آوایی، هجا، علامت و الگو.

روز ۵: مقایسهٔ دو مصراع

هجاهای دو مصراع هم‌وزن را زیر هم قرار بده و محل اختلاف ظاهری اما برابری آوایی را پیدا کن.

روز ۶: وزن

با راهنمای عروض و قافیه، الگوی تکرار را بخش‌بندی و از حفظ‌کردن بدون تقطیع پرهیز کن.

روز ۷: آزمون میان‌راه عروض

چهار مصراع را در ۲۵ دقیقه تقطیع کن. معیار عبور: سه الگوی کامل با خوانش و هجابندی درست.

روز ۸: خطاهای خوانش

پیوند آوایی، حذف یا تغییر طبیعی تلفظ را در نمونه‌ها علامت بزن و اثر آن را بر هجا توضیح بده.

روز ۹: قافیه

قافیه و ردیف را با یافتن بخش تکرارشونده و حروف اصلی قافیه تمرین کن.

روز ۱۰: ردیف

واژه یا عبارت یکسان پس از قافیه را جدا و نقش آن را در تشخیص ساخت شعر بررسی کن.

روز ۱۱: تشخیص خطای قافیه

در شش جفت، ابتدا شکل آوایی پایان را مقایسه و سپس درست یا نادرست‌بودن قافیه را با دلیل بنویس.

روز ۱۲: قالب‌های شعری

با قالب‌های شعری، الگوی قافیه و تعداد بیت را از موضوع جدا کن.

روز ۱۳: تمرین ترکیبی و ترمیم

دو قطعه را از خوانش تا قالب تحلیل و دو خطای پرتکرار دفترت را با مصراع‌های تازه بازآزمایی کن.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک بستهٔ هم‌سطح روز نخست حل کن. معیار پایان: ۸۵ درصد پاسخ درست و نبودن وزن یا قافیهٔ اعلام‌شده بدون تحلیل آوایی.