۲۰ امتحان نهایی / برنامه مهارتی · آرایه‌های ادبی
۱۴ روز تا تشخیص همراه با شاهد

برنامهٔ ۱۴روزهٔ آرایه‌های ادبی؛
نام آرایه را از سازوکار عبارت نتیجه بگیر

هر جلسه ۴۰ دقیقه دارد: خواندن معنا، مشخص‌کردن واژه‌های درگیر، توضیح رابطه و سپس نام‌گذاری آرایه.

۱۴
قانون اجرا

اول معنا و رابطه را توضیح بده، بعد نام آرایه را بنویس. اگر نتوانی واژه‌های سازنده یا قرینهٔ معنایی را نشان بدهی، تشخیص هنوز قابل دفاع نیست.

روز ۱: آزمون تشخیصی

از راهنمای آرایه‌های ادبی دوازده عبارت تحلیل کن. خطاها را به «نفهمیدن معنا»، «ندیدن شاهد»، «اشتراک آرایه‌ها» و «نام‌گذاری» تقسیم کن.

روز ۲: تشبیه و ارکان آن

در تشبیه و استعاره ابتدا مشبه و مشبه‌به را پیدا کن و وجه شباهت را با یک عبارت روشن بنویس.

روز ۳: استعاره و قرینه

ده استعاره را با بازگرداندن تشبیه پنهان تحلیل کن. قرینه‌ای را که مانع معنای حقیقی می‌شود مشخص کن.

روز ۴: مجاز و رابطه

با مجاز و کنایه، معنای حقیقی، معنای مقصود و رابطهٔ میان آن‌ها را در سه ستون بنویس.

روز ۵: کنایه و دو لایهٔ معنا

برای هر کنایه هم معنای نزدیک عبارت و هم مقصود رایج را بنویس. معیار عبور: هشت تحلیل کامل از ده عبارت.

روز ۶: مراعات نظیر و تضاد

مراعات نظیر و تضاد را با رسم شبکهٔ معنایی واژه‌ها تمرین کن؛ فقط واژه‌های واقعاً مرتبط را وارد شبکه کن.

روز ۷: آزمون میان‌راه معنایی

ده عبارت روزهای ۲ تا ۶ را در ۲۵ دقیقه تحلیل کن. معیار عبور: هشت پاسخ با شاهد، رابطه و نام آرایه.

روز ۸: تلمیح و تضمین

در تلمیح و تضمین اشارهٔ فرهنگی را از حضور مستقیم عبارت جدا کن و نشانهٔ داخل متن را بنویس.

روز ۹: تشخیص و حس‌آمیزی

تشخیص و حس‌آمیزی را با تعیین ویژگی انسانی یا جابه‌جایی حوزهٔ حسی توضیح بده.

روز ۱۰: لف‌ونشر

در لف‌ونشر واژه‌های بخش نخست و دوم را شماره‌گذاری و جفت‌های معنایی را با پیکان وصل کن.

روز ۱۱: واج‌آرایی، جناس و سجع

آرایه‌های لفظی را از محل تکرار و واحد صدا یا واژه تشخیص بده؛ بخش تکرارشونده را دقیق علامت بزن.

روز ۱۲: ترصیع و موازنه

با ترصیع و موازنه دو سوی عبارت را سطربندی کن و هم‌وزنی و هم‌آوایی واژه‌های روبه‌رو را مقایسه کن.

روز ۱۳: حسن تعلیل و ترکیب آرایه‌ها

حسن تعلیل را با جداسازی علت واقعی و علت شاعرانه تمرین کن؛ سپس سه عبارت چندآرایه‌ای را بدون حذف شاهد تحلیل کن.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک بستهٔ هم‌سطح روز نخست را زمان‌دار تحلیل کن. معیار پایان: ۸۵ درصد پاسخ درست و وجود شاهد و توضیح سازوکار کنار هر نام.