۲۰ امتحان نهایی / زمین‌شناسی · فرایند سطحی
تغییر، جابه‌جایی، ته‌نشینی

هوازدگی تا رسوب؛
بپرس ماده تغییر کرده، حرکت کرده یا ته‌نشین شده است

چهار فرایند پی‌درپی‌اند اما هم‌معنی نیستند. محل ماده، عامل مؤثر و وجود یا نبود حرکت را ثبت کن و سپس نام دقیق مرحله را بنویس.

سنگ ← ذره ← رسوب

مکان ماده را پیش و پس از فرایند مقایسه کن

اگر سنگ در جای خود خرد یا دگرسان شده، هوازدگی رخ داده است. جابه‌جایی ماده نشانهٔ ورود به فرسایش و حمل است.

هوازدگی فیزیکی و شیمیایی را از نوع تغییر جدا کن

خردشدن بدون ساخت مادهٔ تازه با تغییر شیمیایی یکسان نیست. شواهد اندازه، ترکیب و شرایط محیطی را کنار هم قرار بده.

کارت تشخیص فرایند سطحی

مادهٔ آغازین ← نوع تغییر ← درجا/حرکت ← عامل حمل ← انرژی محیط ← ته‌نشینی ← ویژگی رسوب ← شاهد

فرسایش را برداشت و آغاز حرکت بدان

عامل‌هایی مانند آب، باد، یخ یا گرانش می‌توانند ماده را از محل جدا کنند. نام عامل را همراه جهت یا شرایط حرکت بنویس.

حمل را با مسیر و توان عامل تحلیل کن

اندازهٔ قابل حمل به انرژی محیط و ویژگی ذره وابسته است. از یک مشاهدهٔ منفرد نتیجهٔ قطعی نساز و مجموعهٔ شواهد را بخوان.

رسوب‌گذاری را با کاهش توان حمل پیوند بده

وقتی عامل دیگر توان نگه‌داشتن یا جابه‌جایی بار را ندارد، ذرات ته‌نشین می‌شوند. تغییر شرایط را پیش از نام رسوب توضیح بده.

اندازهٔ ذره را سرنخ انرژی بگیر

ذرات درشت‌تر معمولاً برای جابه‌جایی به انرژی بیشتری نیاز دارند. جورشدگی و مخلوط ذرات نیز اطلاعات تکمیلی دربارهٔ محیط می‌دهند.

گردشدگی را از جورشدگی جدا کن

گردشدگی شکل لبه‌ها و جورشدگی شباهت اندازهٔ دانه‌هاست. هر ویژگی می‌تواند از فرایندها و مسیر متفاوتی اثر بگیرد.

ترتیب مراحل را در شکل حفظ کن

هوازدگی ماده را آماده می‌کند، فرسایش آن را برمی‌دارد، حمل جابه‌جا می‌کند و رسوب‌گذاری آن را می‌نشاند. در هر سؤال ممکن است فقط بخشی از زنجیره دیده شود.

عامل و فرایند را یک واژه ندان

آب یا باد عامل‌اند و حمل یا فرسایش فرایند. پاسخ را به صورت «عامل + کاری که انجام داده» بنویس.

پاسخ تصویری را با سه شاهد ببند

محل، شکل ذره و وضعیت انرژی را ذکر کن. برای اتصال به تبدیل سنگ‌ها به چرخهٔ سنگ و برای تحلیل تصویر به شکل‌های زمین‌شناسی برو.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

چرخهٔ سنگ محیط رسوبی و فسیل نیمرخ خاک