۲۰ امتحان نهایی / زمین‌شناسی · خاک
افق، انتقال، تجمع، زمان

نیمرخ خاک؛
هر افق را با مادهٔ غالب و فرایندی که آن را ساخته توضیح بده

حفظ ترتیب چند حرف کافی نیست. از سطح تا سنگ مادر، ورودی مواد آلی، هوازدگی، حرکت آب، شست‌وشو و تجمع را دنبال کن و تفاوت افق‌ها را علت‌دار بنویس.

سطح↓سنگ

بالا و پایین نیمرخ را قطعی کن

سطح زمین، پوشش گیاهی و سنگ مادر را روی شکل مشخص کن. در تصویر بریده یا چرخیده، جهت را از نشانه‌ها پیدا کن و به جای کاغذ اعتماد نکن.

هر افق را با سه ویژگی توصیف کن

رنگ یا ظاهر، اندازهٔ ذره و مادهٔ غالب را بنویس. سپس برای هر ویژگی یک فرایند مانند ورود، تجزیه، شست‌وشو یا تجمع پیشنهاد کن.

کارت تحلیل نیمرخ خاک

سطح ← ورودی آلی ← هوازدگی ← نفوذ آب ← شست‌وشو ← انتقال ← تجمع ← سنگ مادر ← زمان

مادهٔ آلی را از مادهٔ معدنی جدا ببین

بقایای جانداران و فرآورده‌های تجزیه از بالا وارد می‌شوند، در حالی که ذره‌های معدنی با هوازدگی مادهٔ مادر شکل می‌گیرند. نسبت این دو در افق‌ها یکسان نیست.

شست‌وشو و تجمع را دو سر یک مسیر بدان

اگر آب ماده‌ای را از افق بالاتر خارج می‌کند، مقصد یا مسیر آن را در پایین‌تر بررسی کن. کاهش در یک بخش را بدون جابه‌جایی یا خروج توضیح نده.

بافت را به اندازهٔ ذره وصل کن

سهم ذرات ریز و درشت بر نگهداری آب، عبور هوا و رفتار خاک اثر می‌گذارد. نام بافت را فقط از رنگ یا عمق افق نتیجه نگیر.

تخلخل و نفوذپذیری را یکی ندان

مقدار فضای خالی و پیوستگی مسیر عبور آب دو مفهوم مرتبط اما متفاوت‌اند. شکل، اندازه و آرایش ذره‌ها را در تفسیر وارد کن.

آب را در مسیر عمودی دنبال کن

بارش، نفوذ، نگهداری و عبور به لایه‌های پایین‌تر را جدا بنویس. اگر لایه‌ای کم‌نفوذ وجود دارد، اثر آن بر تجمع آب را بررسی کن.

زمان را عامل گسترش افق‌ها ببین

فرایندهای خاک‌زایی به زمان نیاز دارند، اما سرعت آن‌ها با اقلیم، شیب، جانداران و مادهٔ مادر تغییر می‌کند. ضخامت را فقط به سن نسبت نده.

شیب و فرسایش را وارد مقایسه کن

برداشت پیوستهٔ مواد سطحی می‌تواند تشکیل یا حفظ افق‌ها را محدود کند. دو دامنه را با معیار شیب، پوشش و سرعت حذف مواد مقایسه کن.

پاسخ شکل را از مشاهده به فرایند ببند

برای هر فلش بنویس چه ماده‌ای، از کجا، به کجا و با چه فرایندی حرکت می‌کند. برای آب به آب زیرزمینی و برای مادهٔ مادر به چرخهٔ سنگ برو.