۲۰ امتحان نهایی / آرایه ادبی · رابطهٔ واژه‌ها
تناسب یا تقابل

مراعات نظیر و تضاد؛
رابطهٔ معنایی دو واژه را نام ببر و شاهد را کامل نشان بده

صرف حضور چند واژه در یک بیت آرایه نمی‌سازد. حوزهٔ معنایی مشترک یا دو قطب متقابل را مشخص کن و توضیح بده رابطه چگونه در بافت فعال شده است.

تناسب ↔ تقابل

واژه‌های برجسته را از بیت استخراج کن

اسم‌ها، صفت‌ها و فعل‌هایی را که به یک تصویر یا مفهوم کمک می‌کنند زیرخط بکش. سپس رابطهٔ هر جفت را جدا بسنج.

مراعات نظیر را شبکهٔ تناسب معنایی بدان

دو یا چند واژه از یک حوزه یا مجموعهٔ معنایی در کنار هم قرار می‌گیرند. نام آن حوزه را نیز در پاسخ بنویس.

کارت تشخیص رابطه

واژه‌ها ← معنی در بافت ← حوزهٔ مشترک/دو قطب ← نام آرایه ← شاهد کامل ← اثر در تصویر ← کنترل آرایهٔ هم‌زمان

هم‌معنی بودن شرط مراعات نظیر نیست

واژه‌ها می‌توانند متفاوت اما متعلق به یک میدان باشند؛ مانند اجزای یک پدیده یا مراحل یک فرایند. رابطه را دقیق‌تر از «به هم مربوط‌اند» بیان کن.

تضاد را با دو معنای واقعاً مقابل بسنج

تقابل باید در معنای فعال واژه‌ها وجود داشته باشد. تفاوت ساده یا فاصلهٔ موضوعی به‌تنهایی تضاد ادبی نمی‌سازد.

معنی واژه را از همان بافت بگیر

واژهٔ چندمعنا ممکن است در این بیت معنایی داشته باشد که با جفت پیشنهادی متضاد نیست. پیش از نام آرایه، عبارت را بازمعنا کن.

نفی را با تضاد واژگانی یکی ندان

منفی‌کردن یک فعل همیشه دو واژهٔ متضاد نمی‌سازد. دو قطب معنایی حاضر در متن را به صورت شاهد نشان بده.

چند تناسب را در یک شبکه جمع کن

اگر سه یا چهار واژه به یک حوزه تعلق دارند، همه را در پاسخ بیاور و نام شبکه را بنویس. فهرست ناقص بخشی از شاهد را از دست می‌دهد.

هم‌زمانی دو آرایه را ممکن بدان

یک عبارت می‌تواند در یک جفت تضاد و در چند واژهٔ دیگر مراعات نظیر داشته باشد. هر رابطه را مستقل و با شاهد خودش گزارش کن.

اثر آرایه را به بافت وصل کن

اگر سؤال اثر می‌خواهد، توضیح بده تناسب چگونه تصویر را منسجم یا تضاد چگونه تقابل معنایی را برجسته کرده است.

پاسخ را با «نام + شاهد + رابطه» بنویس

برای هر آرایه سه جزء را کامل کن. برای چارچوب اصلی به آرایه‌های ادبی و برای روابط چندمعنایی به ایهام و ایهام تناسب برو.