نمونه سؤال بدل و عطف بیان؛
نقش کل گروه را از رابطهٔ درونی جدا کن

هر دو به یک شخص اشاره دارند و «رضا» مرجع «دوستم» را روشن می‌کند؛ در تحلیل رایج، «رضا» بدلِ «دوستم» است. کل گروه «دوستم، رضا» نهاد جمله است.

«رضا» و «دوستم» هم‌مرجع‌اند و جزء دوم توضیحی است. کل گروه به دلیل نشانهٔ «را» مفعول است؛ نقش درون‌گروهی جزء دوم را نباید جای نقش مفعولی کل گروه نوشت.

«امید» همان مرجع «برادرم» را نام می‌برد. کل گروه همراه حرف اضافهٔ «با» در ساختمان جمله نقش متممی دارد؛ جزء توضیحی درون همان گروه تحلیل می‌شود.

با حذف «سیمین دانشور»، جملهٔ «نویسندهٔ محبوبم آثار ارزشمندی دارد» از نظر ساختمان اصلی باقی می‌ماند. دو جزء به یک شخص اشاره دارند و نام خاص، مرجع عبارت نخست را روشن‌تر می‌کند. کل گروه نهاد است.

می‌توان کل گروه را با «آن» جایگزین کرد. این جانشینی نشان می‌دهد مجموعه در جمله یک جایگاه نحوی می‌گیرد؛ سپس رابطهٔ توضیحی «تهران» با «پایتخت ایران» جداگانه تحلیل می‌شود.

خیر. پس از حذف باید هم‌مرجعی و نوع توضیح نیز بررسی شود. عبارت‌های قیدی یا توضیح‌های دیگری هم ممکن است حذف‌پذیر باشند، بی‌آن‌که دو اسم هم‌مرجع بسازند.

در جملهٔ نخست «کوشا» ویژگی دانش‌آموز را می‌گوید و صفت است؛ دو نام برای یک مرجع نداریم. در جملهٔ دوم «سارا» همان دانش‌آموز را نام می‌برد و جزء توضیحیِ هم‌مرجع است.

«علی» و «رضا» دو شخص متفاوت‌اند و با حرف پیوند «و» هم‌پایه شده‌اند. در بدل یا عطف بیان مورد نظر، جزء دوم همان مرجع جزء نخست را توضیح می‌دهد.

خیر. «زیبا» ویژگی شهر و صفت است؛ «شیراز» نام همان شهر و جزء اسمیِ توضیح‌دهنده است. پیش از نام‌گذاری نهایی، این تفاوت معنایی را باید نشان داد.

پاسخ نادرست است. درختان و گل‌ها دو مجموعهٔ جدا و هم‌پایه‌اند که با «و» پیوند خورده‌اند؛ هم‌مرجعی وجود ندارد. کل «درختان و گل‌ها» نهاد جمله است.