نمونه سؤال دقت و صحت اندازه‌گیری با پاسخ

آزمونک تألیفی داده‌خوانی

ابتدا مرکز قرائت‌ها را با مرجع مقایسه کن، سپس میزان پراکندگی میان خود قرائت‌ها را ببین.

۱. دقیق و صحیح

مرجع: ۵۰٫۰؛ قرائت‌ها: ۴۹٫۹، ۵۰٫۰، ۵۰٫۱. ارزیابی کن.

پاسخ

قرائت‌ها نزدیک هم و نزدیک مرجع‌اند؛ هم دقت و هم صحت بالا است.

مرجع: ۵۰٫۰؛ قرائت‌ها: ۵۲٫۰، ۵۲٫۱، ۵۲٫۰.

پاسخ

قرائت‌ها به هم نزدیک و دقیق‌اند، اما از مرجع فاصلهٔ ثابت دارند و صحت پایین است.

مرجع: ۱۰؛ قرائت‌ها: ۸، ۱۲، ۹، ۱۱.

پاسخ

میانگین ۱۰ و به مرجع نزدیک است، اما پراکندگی زیاد است؛ صحت متوسطِ مرکز با دقت پایین همراه است.

مرجع: ۱۰۰؛ قرائت‌ها: ۸۸، ۹۵، ۸۲ و ۹۲.

پاسخ

قرائت‌ها هم پراکنده‌اند و هم مرکز آن‌ها از مرجع پایین‌تر است؛ دقت و صحت هر دو پایین‌اند.

داده: قرائت‌ها ۲٫۱، ۲٫۱ و ۲٫۲ هستند اما مقدار مرجع نداریم. چه می‌توان گفت؟

پاسخ

از نزدیکی قرائت‌ها می‌توان دربارهٔ دقت خوب سخن گفت، اما صحت بدون مرجع یا معیار معتبر قابل داوری نیست.

وضعیت: ابزار قرائت‌های نزدیک به هم اما همگی بالاتر از مرجع می‌دهد. اقدام مناسب چیست؟

پاسخ

کالیبراسیون یا اصلاح خطای ثابت برای بهبود صحت لازم است؛ تکرار بیشتر به‌تنهایی جابه‌جایی را رفع نمی‌کند.

وضعیت: قرائت‌ها پیرامون مرجع پراکنده‌اند. تکرار چه کمکی می‌کند؟

پاسخ

تکرار و میانگین‌گیری اثر پراکندگی تصادفی را بر برآورد مرکز کاهش می‌دهد، اما کیفیت خود ابزار را لزوماً تغییر نمی‌دهد.

داده: ابزار الف قرائت‌های نزدیک هم ولی دور از مرجع و ابزار ب قرائت‌های پراکنده پیرامون مرجع دارد. تفاوت را بنویس.

پاسخ

الف دقیق‌تر اما کم‌صحت‌تر است؛ ب دقت کمتری دارد ولی مرکز داده‌هایش می‌تواند صحیح‌تر باشد.

دو سؤال جدا پاسخ بده: «قرائت‌ها چقدر به هم نزدیک‌اند؟» و «مرکز آن‌ها چقدر به مرجع نزدیک است؟».