نقشهٔ تشخیص
حرکت در جهت شیب غلظت میتواند غیرفعال باشد؛ حرکت برخلاف شیب به سازوکار فعال نیاز دارد. وجود پروتئین بهتنهایی نشانهٔ انتقال فعال نیست.
چه مادهای؟ از کجا به کجا؟ با یا بدون پروتئین؟ در جهت شیب یا برخلاف آن؟
سؤال ۱: انتشار ساده
مولکولی کوچک مستقیماً از بخش پرغلظت به کمغلظت غشا عبور میکند. نوع انتقال چیست؟
پاسخ: انتشار ساده؛ حرکت خالص در جهت شیب و بدون توصیف مصرف مستقیم انرژی انجام میشود.
سؤال ۲: انتشار تسهیلشده
مادهای با کمک پروتئین غشایی از غلظت بیشتر به کمتر میرود. آیا انتقال فعال است؟
پاسخ: خیر؛ چون جهت حرکت با شیب غلظت است. این حالت انتشار تسهیلشده است.
سؤال ۳: انتقال فعال
یونی از بخش کمغلظت به پرغلظت منتقل میشود. چه ویژگیای لازم است؟
پاسخ: حرکت برخلاف شیب است و به پروتئین انتقالدهنده و منبع انرژی وابسته است؛ این انتقال فعال است.
سؤال ۴: تعریف اسمز
در اسمز کدام ماده حرکت خالص دارد؟
پاسخ: آب از میان غشای دارای نفوذپذیری انتخابی حرکت خالص دارد و تفاوت وضعیت آب دو سوی غشا جهت را تعیین میکند.
سؤال ۵: محیط رقیقتر
اگر بیرون یاخته از نظر مواد حلشونده رقیقتر از درون باشد و غشا برای آب نفوذپذیر باشد، جهت خالص آب چیست؟
پاسخ: آب بهطور خالص از محیط رقیقتر به سوی درونِ دارای مواد حلشوندهٔ بیشتر حرکت میکند.
سؤال ۶: تعادل پویا
در تعادل، آیا حرکت مولکولها کاملاً متوقف میشود؟
پاسخ: خیر؛ حرکت دوطرفه ادامه دارد، اما مقدار حرکت در دو جهت برابر است و جابهجایی خالص صفر میشود.
سؤال ۷: نقش انتخابپذیری
چرا نمیتوان برای همهٔ مواد یک جهت مشترک عبور از غشا نوشت؟
پاسخ: نفوذپذیری غشا، اندازه و ویژگی ماده و شیب اختصاصی هر ماده متفاوت است؛ هر ماده باید جدا تحلیل شود.
سؤال ۸: درونبری
ورود یک ذرهٔ بزرگ با فرورفتگی غشا و تشکیل وزیکول چه نام دارد؟
پاسخ: درونبری؛ غشا پیرامون ماده تغییر شکل میدهد و وزیکول به درون یاخته جدا میشود.
سؤال ۹: برونرانی
اگر وزیکولی با غشای یاخته ادغام و محتوا را بیرون آزاد کند، فرایند چیست؟
پاسخ: برونرانی.
سؤال ۱۰: تحلیل نمودار غلظت
غلظت ماده بیرون 8 و داخل 2 واحد است و ماده از کانال عبور میکند. جهت اولیهٔ حرکت خالص چیست؟
پاسخ: از بیرون به درون، یعنی از 8 به 2؛ با دادهٔ موجود این حرکت در جهت شیب و از نوع تسهیلشده است.
چطور خودتصحیح کنی؟
دو سوی غشا را برچسب بزن و برای مادهٔ مورد سؤال پیکان بکش. سپس بالای پیکان «شیب»، «پروتئین» و «انرژی» را جدا پاسخ بده.