قالب پاسخ
نام مغالطه | عبارت شاهد | توضیح یکجملهای خطا
۱. اشتراک لفظ
«شیر مفید است. شیر حیوانی درنده است. پس چیز مفید، درنده است.» خطا چیست؟
پاسخ
اشتراک لفظ؛ «شیر» یک بار نوشیدنی و بار دیگر حیوان معنا شده است.
۲. حمله به شخص
«نظر او دربارهٔ کاهش زباله را نپذیرید؛ خودش اتاق مرتبی ندارد.»
پاسخ
حمله به شخص؛ به جای بررسی دلیل پیشنهاد، ویژگی یا رفتار گوینده هدف قرار گرفته است.
۳. توسل به اکثریت
«بیشتر اعضای گروه این پاسخ را انتخاب کردهاند، پس حتماً درست است.»
پاسخ
توسل به اکثریت؛ تعداد موافقان جای دلیل صحت پاسخ را گرفته است.
۴. علت جعلی
«بعد از عوضکردن خودکارم نمرهام بهتر شد؛ پس خودکار علت نمرهٔ بهتر بود.»
پاسخ
علت جعلی؛ صرف تقدم زمانی یا همراهی، رابطهٔ علّی را ثابت نمیکند.
۵. دوگانهٔ کاذب
«یا همهٔ وقتت را درس بخوان یا هیچ موفقیتی نخواهی داشت.»
پاسخ
دوگانهٔ کاذب؛ گزینههای میانی و برنامههای متعادل حذف شدهاند.
۶. تعمیم شتابزده
«دو سؤال اول این کتاب دشوار بود؛ پس همهٔ کتاب نامناسب است.»
پاسخ
تعمیم شتابزده؛ از نمونهای بسیار محدود دربارهٔ کل کتاب نتیجه گرفته شده است.
۷. تحریف دیدگاه
فردی میگوید «زمان استراحت را منظم کنیم» و دیگری پاسخ میدهد «او میخواهد هیچکس درس نخواند».
پاسخ
تحریف دیدگاه یا مرد پوشالی؛ پیشنهاد اصلی به ادعایی افراطی و متفاوت تبدیل شده است.
۸. توسل به احساس
«این نتیجه را قبول کنید، چون اگر رد شود من خیلی ناراحت میشوم.»
پاسخ
توسل به احساس؛ ناراحتی گوینده دلیل صدق نتیجه نیست.
۹. ابهام ساختاری
«معلم گفت دانشآموز را با دوربین دید.» دو برداشت را بنویس.
پاسخ
ممکن است معلم با دوربین دیده باشد، یا دانشآموزی را دیده باشد که دوربین همراه داشته است؛ ساخت جمله مرجع عبارت را مبهم کرده است.
۱۰. نقد پاسخ ناقص
دانشآموز فقط نوشته «استدلال غلط است». چه چیزی باید اضافه کند؟
پاسخ
نوع خطا، عبارت شاهد و توضیح اینکه چرا آن دلیل نتیجه را پشتیبانی نمیکند.
خودتصحیح
| معیار | امتیاز |
|---|---|
| نام مغالطه | ۸ |
| عبارت شاهد | ۶ |
| توضیح رابطهٔ معیوب | ۶ |
برای مرور نشانهها به راهنمای تشخیص مغالطه برگرد.