روش اجرای آزمونک
ابتدا تعیین کنید توالی دادهشده رشتهٔ الگوست یا رمزگذار. در RNA به جای T از U استفاده کنید و جهت خواندن و ساختهشدن را روی پاسخ بنویسید.
مکملسازی RNA با رشتهٔ الگو انجام میشود؛ رشتهٔ رمزگذار با RNA شباهت توالی دارد، با تفاوت T و U.
۱. RNA مکمل
اگر بخش الگوی DNA برابر 3′-TACG-5′ باشد، RNA ساختهشده چیست؟
پاسخ
5′-AUGC-3′؛ RNA مکمل و پادموازی الگو ساخته میشود و U مقابل A قرار میگیرد.
۲. رشتهٔ رمزگذار
اگر RNA برابر 5′-AUGC-3′ باشد، رشتهٔ رمزگذار DNA چه توالی دارد؟
پاسخ
5′-ATGC-3′؛ توالی رشتهٔ رمزگذار با RNA همجهت و مشابه است، اما در DNA به جای U، T وجود دارد.
۳. محصول رونویسی
در رونویسی ترتیب کدام واحدها ساخته میشود؟
پاسخ
ترتیب ریبونوکلئوتیدها در مولکول RNA بر اساس رشتهٔ الگوی DNA ساخته میشود.
۴. محل ترجمه
ریبوزوم در ترجمه چه چیزی را میخواند؟
پاسخ
کدونهای RNA پیامرسان را در جهت مناسب میخواند و ورود آمینواسیدهای متناظر را هماهنگ میکند.
۵. کدون و آنتیکدون
اگر کدون RNA پیامرسان 5′-AUG-3′ باشد، آنتیکدون مکمل را جهتدار بنویسید.
پاسخ
3′-UAC-5′. دو توالی مکمل و پادموازیاند.
۶. نقش RNA ناقل
RNA ناقل چگونه دو زبان را به هم وصل میکند؟
پاسخ
آنتیکدون آن با کدون RNA پیامرسان جفت میشود و آمینواسید متناظر را حمل میکند؛ پس توالی نوکلئوتیدی به ترتیب آمینواسیدی پیوند میخورد.
۷. تغییر یک باز
آیا تغییر یک نوکلئوتید همیشه پروتئین را تغییر میدهد؟
پاسخ
الزاماً نه. اثر به محل تغییر، کدون حاصل و اینکه کدون تازه همان آمینواسید یا پیام متفاوتی بدهد وابسته است.
۸. تفاوت دو فرایند
یک تفاوت در الگو و یک تفاوت در محصول رونویسی و ترجمه بنویسید.
پاسخ
رونویسی از رشتهٔ DNA بهعنوان الگو استفاده و RNA تولید میکند؛ ترجمه RNA پیامرسان را میخواند و زنجیرهٔ پلیپپتیدی میسازد.
۹. ترتیب رخدادها
این موارد را مرتب کنید: پیوند آمینواسیدها، ساختهشدن RNA، خواندن DNA، اتصال ریبوزوم به RNA پیامرسان.
پاسخ
خواندن رشتهٔ الگوی DNA → ساختهشدن RNA → اتصال ریبوزوم به RNA پیامرسان → پیوند آمینواسیدها.
۱۰. خطای توالی
دانشآموز مقابل A در RNA حرف T نوشته است. خطا چیست؟
پاسخ
RNA تیمین ندارد و در مکملسازی RNA، U به کار میرود. نوع مولکول باید پیش از نوشتن مکمل مشخص شود.
جدول خودتصحیح
| معیار | کنترل |
|---|---|
| رشته | الگو یا رمزگذار بودن مشخص شده؟ |
| باز | در RNA از U و در DNA از T استفاده شده؟ |
| جهت | مکملها پادموازی نوشته شدهاند؟ |
| مرحله | محصول رونویسی و ترجمه جابهجا نشده؟ |
| پیوند | نقش کدون، آنتیکدون و آمینواسید روشن است؟ |
تمرین انتقالی
یک رشتهٔ الگوی DNA نهبازی بسازید، RNA مکمل و سه کدون آن را بنویسید و برای هر کدون آنتیکدون جهتدار رسم کنید.