۲۰ امتحان نهایی / مهارت زیست
الگو، جهت، پیوند

همانندسازی DNA؛
برای هر رشته، الگو و محصول را جدا دنبال کن

شکل همانندسازی را به‌صورت مجموعه‌ای از پیکان‌ها حفظ نکن. قطبیت هر رشته، جهت حرکت روی الگو، نوع پیوند و نقش هر عامل را روی همان بخش شکل مشخص کن.

DNA

هدف فرایند را در یک جمله بنویس

پیش از ورود به جزئیات، مشخص کن چه مولکولی الگوست و محصول نهایی چه نسبتی با مولکول آغازین دارد. این جملهٔ پایه کمک می‌کند رشتهٔ قدیمی و تازه‌ساخته‌شده در شکل جابه‌جا نشوند.

دو رشته را مکمل و پادِموازی ببین

بازها با قواعد مکمل جفت می‌شوند و جهت دو رشته یکسان نیست. انتهای هر رشته را روی شکل علامت بزن. سپس توالی رشتهٔ تازه را بر اساس الگو و جهت خواسته‌شده بنویس، نه فقط ترتیب دیداری حروف.

کارت تحلیل شکل

رشتهٔ الگو ← جهت خواندن ← باز مکمل ← جهت ساخت ← نوع پیوند ← عامل درگیر ← محصول

بازشدن دو رشته را از ساخت رشته جدا کن

شکستن برهم‌کنش میان دو رشته با ساخته‌شدن پیوندهای زنجیرهٔ تازه یک رویداد واحد نیست. در پاسخ، محل و نتیجهٔ هر مرحله را جدا توضیح بده و نام عامل را به عمل درست وصل کن.

نوکلئوتید ورودی را کامل بشناس

تنها نام باز را ننویس. در سؤال‌های ساختاری بررسی کن کدام بخش نوکلئوتید در زنجیره قرار می‌گیرد، چه پیوندی ایجاد می‌شود و انتخاب نوکلئوتید چگونه از رشتهٔ الگو اثر می‌پذیرد.

جهت ساخت را روی پیکان بنویس

یک پیکان بی‌برچسب می‌تواند جهت حرکت عامل، بازشدن دو رشته یا ساخته‌شدن زنجیره را نشان دهد. کنار هر پیکان بنویس دقیقاً چه چیزی حرکت یا رشد می‌کند و جهت را با انتهای رشته تطبیق بده.

پیوسته و ناپیوسته را با محدودیت ساخت توضیح بده

تفاوت دو رشتهٔ تازه را از پادموازی‌بودن الگوها و جهت مجاز ساخت نتیجه بگیر. پاسخ علت و معلولی بنویس: ویژگی الگو چه محدودیتی می‌سازد و آن محدودیت چه الگویی در تولید قطعه‌ها ایجاد می‌کند.

نقش هر عامل را فعل‌محور یاد بگیر

برای هر آنزیم یا عامل، یک فعل دقیق و یک مادهٔ هدف بنویس: چه چیزی را باز، اضافه، متصل یا اصلاح می‌کند؟ فهرست نام‌ها بدون عمل، در سؤال‌های جابه‌جایی اجزای شکل کمک کمی می‌کند.

دقت همانندسازی را زنجیره‌ای تحلیل کن

اگر سؤال دربارهٔ کاهش خطاست، مسیر را به تشخیص جفت نامناسب، اصلاح و پیامد نهایی تقسیم کن. ادعای مطلق ننویس و فقط سازوکاری را گزارش کن که متن یا شکل سؤال پشتیبانی می‌کند.

محصول‌ها را رشته‌به‌رشته وارسی کن

در پایان برای هر مولکول حاصل مشخص کن کدام رشته از مولکول آغازین آمده و کدام رشته تازه ساخته شده است. تعداد رشته‌ها، مکمل‌بودن و جهت‌ها را با شکل اولیه کنترل کن.

پاسخ را از روی شکل بازسازی کن

یک شکل ساده بدون برچسب بکش و جای رشته، جهت و نقش عوامل را خودت کامل کن. برای مقایسه با ساخت RNA به رونویسی و ترجمه و برای روش عمومی به تحلیل شکل زیست برو.