۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · آمار و پژوهش
۸ سوگیری نمونه‌گیری

نمونه سؤال سوگیری نمونه‌گیری؛
ببین چه کسی شانس انتخاب‌شدن نداشته است

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. نمونهٔ بزرگ اگر بخشی از جامعه را به‌طور منظم حذف کند همچنان می‌تواند سوگیرانه باشد.

۸
آزمونک تألیفی آمار و پژوهش

جامعهٔ هدف، چارچوب نمونه‌گیری، روش انتخاب و گروه‌های کم‌نماینده را در چهار سطر بنویس.

۱. نظرسنجی آنلاین

طرح: نظر همهٔ دانش‌آموزان با پیوندی داوطلبانه در یک کانال سنجیده شده است. سوگیری چیست؟

پاسخ

خودانتخابی و حذف افراد خارج از کانال؛ پاسخ‌دهندگان ممکن است نگرش شدیدتری داشته باشند. انتخاب تصادفی از فهرست کامل بهتر است.

۲. جلوی کتابخانه

طرح: عادت مطالعهٔ مدرسه فقط از افراد حاضر جلوی کتابخانه پرسیده شده است.

پاسخ

نمونهٔ در دسترس، اهل مطالعه را بیش از دیگران نمایندگی می‌کند؛ محل‌ها و زمان‌های متنوع یا فهرست کامل لازم است.

۳. تماس صبحگاهی

طرح: خانواده‌ها فقط در ساعت صبح با تلفن ثابت بررسی شده‌اند.

پاسخ

افراد شاغل یا بدون تلفن ثابت کمتر پوشش داده می‌شوند؛ زمان و شیوهٔ تماس باید متنوع شود.

۴. انتخاب هر دهمین نفر

طرح: از فهرست تصادفی‌شده، پس از شروع تصادفی هر دهمین نفر انتخاب شده است.

پاسخ

این نمونه‌گیری منظم می‌تواند مناسب باشد، اگر فهرست الگوی دوره‌ای مرتبط نداشته باشد و شروع تصادفی باشد.

۵. فقط رتبه‌های بالا

طرح: برای بررسی روش مطالعهٔ همه، فقط دانش‌آموزان با نمرهٔ بالای ۱۸ انتخاب شده‌اند.

پاسخ

نمونه بر اساس پیامد انتخاب شده و دانش‌آموزان دیگر حذف‌اند؛ نتیجه به همه تعمیم‌پذیر نیست.

۶. حجم بزرگ سوگیرانه

طرح: ده‌هزار پاسخ از کاربران یک برنامه جمع شده است. آیا بزرگی نمونه سوگیری را رفع می‌کند؟

پاسخ

خیر؛ کاربران برنامه ممکن است با کل جامعه متفاوت باشند. حجم بزرگ خطای انتخاب نظام‌مند را خودبه‌خود رفع نمی‌کند.

۷. نمونهٔ طبقه‌ای

طرح: از هر پایه متناسب با تعداد دانش‌آموزان، افراد به‌تصادف انتخاب شده‌اند.

پاسخ

نمونه‌گیری طبقه‌ای پوشش پایه‌ها را بهتر می‌کند و اگر انتخاب داخل هر پایه تصادفی باشد، خطر کم‌نمایندگی کاهش می‌یابد.

۸. عدم پاسخ

طرح: از نمونهٔ تصادفی فقط ۳۰ درصد پاسخ داده‌اند و ویژگی پاسخ‌نداده‌ها معلوم نیست.

پاسخ

سوگیری عدم پاسخ محتمل است؛ باید نرخ و الگوی عدم پاسخ بررسی و پیگیری یا تعدیل مناسب انجام شود.

چطور خودتصحیح کنی؟

فقط نام روش را ننویس؛ گروه حذف‌شده، جهت اثر احتمالی و اصلاح عملی انتخاب را مشخص کن.