سه فضا
درون مویرگ، مایع میانبافتی و درون مویرگ لنفی را روی شکل جدا کن. جهت آب را از تعادل نیروها و جهت مواد محلول را از نیاز بافت و شیب غلظت تحلیل کن.
در ابتدای شبکهٔ مویرگی خروج مایع بیشتر و در بخش پایانی بازگشت تقویت میشود؛ مایع بازنگشته از مسیر لنف به خون برمیگردد.
سؤال ۱: تشکیل مایع میانبافتی
مایع میانبافتی چگونه از پلاسما پدید میآید؟
پاسخ: بخشی از آب و مواد کوچک پلاسما از دیوارهٔ مویرگ به فضای میان یاختهها خارج میشود.
سؤال ۲: فشار رو به بیرون
فشار خون در بخش سرخرگی مویرگ چه جهتی به حرکت آب میدهد؟
پاسخ: حرکت از درون مویرگ به مایع میانبافتی را تقویت میکند.
سؤال ۳: پروتئینهای پلاسما
چرا ماندن پروتئینهای بزرگ در خون به بازگشت آب کمک میکند؟
پاسخ: اختلاف اسمزی ایجاد میکنند که آب را به سوی پلاسما میکشد.
سؤال ۴: بخش سیاهرگی
با کاهش فشار خون در امتداد مویرگ، کدام جهت حرکت آب تقویت میشود؟
پاسخ: بازگشت بخشی از آب مایع میانبافتی به مویرگ.
سؤال ۵: اکسیژن و دیاکسیدکربن
در بافت فعال، جهت معمول انتشار O₂ و CO₂ چیست؟
پاسخ: O₂ از خون به بافت و CO₂ از بافت به خون منتشر میشود.
سؤال ۶: مواد غذایی و دفعی
گلوکز و مواد دفعی نیتروژندار معمولاً چه جهتهایی دارند؟
پاسخ: گلوکز از خون به یاختهها و مواد دفعی از یاختهها به خون میروند.
سؤال ۷: مسیر لنفی
مایع اضافی که مستقیماً به مویرگ خونی بازنگردد چه میشود؟
پاسخ: وارد مویرگ لنفی میشود و سرانجام به گردش وریدی بازمیگردد.
سؤال ۸: کاهش پروتئین پلاسما
کاهش زیاد پروتئینهای پلاسما چگونه میتواند تجمع مایع بافتی را بیشتر کند؟
پاسخ: نیروی اسمزی رو به خون کمتر و بازگشت آب کاهش مییابد.
سؤال ۹: انسداد لنف
چرا انسداد رگ لنفی میتواند خیز ایجاد کند؟
پاسخ: مسیر جمعآوری مایع اضافی بسته و مایع در فضای میانبافتی انباشته میشود.
سؤال ۱۰: یافتن خطا
دانشآموز نوشته «گلبولهای قرمز بهطور معمول از دیوارهٔ سالم مویرگ خارج و مایع میانبافتی را میسازند». اصلاح کنید.
پاسخ: مایع و مواد کوچک مبادله میشوند؛ گلبولهای قرمز معمولاً درون رگ سالم باقی میمانند.
چطور خودتصحیح کنی؟
سه فضا را برچسب بزن، فشار خون و اثر پروتئین پلاسما را با دو فلش مخالف رسم کن و برای هر ماده جهت انتشار جدا بنویس. مایع اضافی را تا مویرگ لنفی دنبال کن.