۱۰ سؤال وصفی یا اضافی؛
هماهنگی را بسنج، سپس کسرهٔ اسم دوم را تفسیر کن

دو الگوی کنار هم

«الطالبُ المجتهدُ» وصفی است؛ المجتهد صفت و با الطالب هماهنگ است. «کتابُ الطالبِ» اضافی است؛ کتاب مضاف و الطالبِ مضاف‌الیه مجرور است.

سؤال ۱: تشخیص وصفی

ساخت «البیتُ الکبیرُ» چیست و چرا؟

پاسخ: وصفی؛ الکبیر صفت و در معرفه‌بودن، جنس، شمار و رفع با البیت هماهنگ است.

سؤال ۲: تشخیص اضافی

«بابُ البیتِ» را نقش‌گذاری کنید.

پاسخ: ترکیب اضافی؛ بابُ مضاف و البیتِ مضاف‌الیه مجرور است.

سؤال ۳: نشانهٔ معرفه

چرا «کتابُ الطالبِ» را نباید صفت و موصوف دانست؟

پاسخ: الطالب ویژگی کتاب نیست و دو واژه در معرفه‌بودن هم‌ساخت نیستند؛ رابطهٔ «کتابِ دانش‌آموز» اضافه است.

سؤال ۴: هماهنگی مؤنث

در «الحدیقةُ الجمیلةُ»، نقش الجمیلة چیست؟

پاسخ: صفت برای الحدیقة؛ هر دو مفرد مؤنث، معرفه و مرفوع‌اند.

سؤال ۵: نکرهٔ وصفی

«قلمٌ جدیدٌ» را ترجمه و نوع ترکیب را تعیین کنید.

پاسخ: «قلمی نو»؛ وصفی و هر دو نکره و مرفوع‌اند.

سؤال ۶: حرکت مضاف‌الیه

حرکت درست را کامل کنید: «معلّمُ المدرسة...».

پاسخ: «معلّمُ المدرسةِ»؛ المدرسةِ مضاف‌الیه و مجرور است.

سؤال ۷: دو ساخت در یک گروه

«کتابُ الطالبِ المجتهدِ» را تحلیل کنید.

پاسخ: کتابُ الطالبِ اضافی است و المجتهدِ صفت برای الطالبِ؛ صفت در جر و معرفه‌بودن با آن هماهنگ شده است.

سؤال ۸: یافتن خطا

دانش‌آموز «سیارةٌ سریعٌ» نوشته است. اگر سریع صفت باشد، اصلاح چیست؟

پاسخ: «سیارةٌ سریعةٌ»؛ صفت باید در جنس با موصوف مؤنث هماهنگ شود.

سؤال ۹: تبدیل معنا

تفاوت ترجمهٔ «کتابٌ جدیدٌ» و «کتابُ علیٍّ» چیست؟

پاسخ: اولی «کتابی جدید» و وصفی؛ دومی «کتاب علی» و اضافی است.

سؤال ۱۰: انتخاب دلیل

در «طلابُ المدرسةِ»، آیا المدرسة صفت است؟

پاسخ: خیر؛ «دانش‌آموزان مدرسه» رابطهٔ اضافه دارد و المدرسةِ مضاف‌الیه مجرور است.

چطور خودتصحیح کنی؟

دو ترجمهٔ «اسمِ اسم» و «اسمِ دارای ویژگی» را آزمایش کن، سپس هماهنگی معرفه، جنس، شمار و اعراب را بسنج. اگر ساخت اضافه بود، جر مضاف‌الیه و نداشتن تنوین مضاف را کنترل کن.