۱۰ نمونه سؤال مضاف و مضاف‌الیه؛
دو اسم را پیدا کن و اسم دوم را مجرور بخوان

الگوی کاربرگ

کتابُ الطالبِ یعنی «کتابِ دانش‌آموز». نقش کلی مضاف در جمله می‌تواند تغییر کند، اما مضاف‌الیه در ترکیب مجرور می‌ماند.

سؤال ۱: تشخیص اجزا

در «کتابُ الطالبِ»، مضاف و مضاف‌الیه را تعیین کنید.

پاسخ: کتاب مضاف و الطالب مضاف‌الیه مجرور است.

سؤال ۲: ترجمه

«بابُ المدرسةِ» را ترجمه کنید.

پاسخ: «درِ مدرسه».

سؤال ۳: حرکت اسم دوم

در «قلمُ المعلّمِ»، چرا المعلّم کسره دارد؟

پاسخ: مضاف‌الیه است و مجرور می‌شود.

سؤال ۴: تنوین مضاف

آیا «کتابٌ الطالبِ» برای اضافهٔ معین درست است؟

پاسخ: خیر؛ مضاف تنوین نمی‌گیرد. شکل درست «کتابُ الطالبِ» با حرکت متناسب نقش کتاب در جمله است.

سؤال ۵: ال در مضاف

در ترکیب سادهٔ «کتاب دانش‌آموز»، آیا مضاف «الکتاب» نوشته می‌شود؟

پاسخ: در ساخت اضافهٔ مستقیم، مضاف معمولاً بدون «ال» می‌آید: «کتابُ الطالبِ».

سؤال ۶: ضمیر متصل

در «کتابُهُ»، ه چه نقشی دارد؟

پاسخ: ضمیر متصل در محل جر مضاف‌الیه است؛ یعنی «کتاب او».

سؤال ۷: اضافهٔ زنجیره‌ای

«بابُ صفِّ المدرسةِ» را بخش‌بندی کنید.

پاسخ: باب مضاف به صف، و صف هم مضاف به المدرسة است؛ ترجمه «درِ کلاسِ مدرسه».

سؤال ۸: تمایز از صفت

«الکتابُ الجدیدُ» اضافی است یا وصفی؟

پاسخ: وصفی؛ الجدید صفت کتاب است و در معرفه‌بودن و حرکت با آن هماهنگ شده است.

سؤال ۹: نقش مضاف

در «قرأتُ کتابَ الطالبِ»، حرکت کتاب چرا فتحه است؟

پاسخ: کتاب مفعول‌به و منصوب است؛ مضاف‌بودن حرکت نقش اصلی آن را ثابت نمی‌کند. الطالب همچنان مضاف‌الیه مجرور است.

سؤال ۱۰: ساخت ترکیب

«معلمِ مدرسه» را به عربی بسازید.

پاسخ: معلّمُ المدرسةِ؛ حرکت مضاف با نقش آن در جمله می‌تواند تغییر کند.

چطور خودتصحیح کنی؟

دو اسم را با کمان به هم وصل کن، روی اسم دوم علامت جر بگذار و برای اسم اول نقش جمله‌ای را جدا تعیین کن. سپس ترجمه را با اضافهٔ فارسی بخوان.