۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · دهم
۱۰ سؤال زمان و منبع

نمونه سؤال تاریخ دهم؛
هر روایت را با زمان و منبع بسنج

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. داده‌ها و نام‌های فرضی را از خود سؤال استخراج کن، نوع منبع و رابطهٔ زمانی را بنویس و نتیجه را محدود به شاهد نگه دار.

۱۰
آزمونک تألیفی و غیررسمی

نام‌ها، تاریخ‌ها و روایت‌ها ساختگی‌اند و برای تمرین مهارت تاریخی نوشته شده‌اند.

۱. ترتیب زمانی

سؤال: رخدادهای ۴۲۰، ۳۹۰ و ۴۰۵ را از قدیم به جدید مرتب کن.

پاسخ پیشنهادی

۳۹۰، ۴۰۵، ۴۲۰.

۲. قرن

سؤال: سال ۴۵۲ میلادی در کدام قرن قرار دارد؟

پاسخ پیشنهادی

قرن پنجم میلادی؛ سال‌های ۴۰۱ تا ۵۰۰ در این قرن‌اند.

۳. منبع مکتوب

سؤال: نامهٔ یک مأمور در زمان رویداد چه نوع منبعی است و چه محدودیتی دارد؟

پاسخ پیشنهادی

منبع دست اول است، اما دیدگاه و هدف نویسنده می‌تواند گزارش را محدود یا سوگیرانه کند.

۴. یافتهٔ باستانی

سؤال: سکه‌ای در یک لایه پیدا شده است. چرا محل کشف آن به اندازهٔ خود سکه مهم است؟

پاسخ پیشنهادی

بافت و لایه، رابطهٔ زمانی و مکانی سکه با دیگر یافته‌ها را نشان می‌دهد؛ جداشدن از بافت بخشی از اطلاعات را از بین می‌برد.

۵. علت و محرک

سؤال: خشکسالی طولانی زمینهٔ مهاجرت بود و بسته‌شدن راه آب آغاز حرکت را شتاب داد. دو عامل را جدا کن.

پاسخ پیشنهادی

خشکسالی زمینهٔ طولانی و بسته‌شدن راه آب محرک نزدیک است.

۶. پیامد

سؤال: پس از ساخت پل، زمان سفر کم و دادوستد بیشتر شد. زنجیره را بنویس.

پاسخ پیشنهادی

ساخت پل ← کاهش زمان سفر ← افزایش امکان دادوستد.

۷. مقایسه

سؤال: در جامعهٔ الف ثبت مالیات شفاهی و در ب مکتوب است. محور مقایسه چیست؟

پاسخ پیشنهادی

شیوهٔ ثبت مالیات؛ تفاوت در شفاهی یا مکتوب‌بودن است.

۸. نقشه

سؤال: پیش از تحلیل مسیر روی نقشهٔ تاریخی، کدام دو جزء باید خوانده شوند؟

پاسخ پیشنهادی

عنوان و تاریخ نقشه و راهنمای نمادها؛ مقیاس نیز برای سنجش فاصله لازم است.

۹. روایت‌های متفاوت

سؤال: دو شاهد از یک رویداد گزارش متفاوتی دارند. آیا یکی الزاماً دروغ می‌گوید؟

پاسخ پیشنهادی

نه؛ جایگاه، دسترسی، هدف و زاویهٔ دید می‌تواند تفاوت بسازد. روایت‌ها باید با شواهد دیگر سنجیده شوند.

۱۰. تعمیم

سؤال: از یک ابزار پیدا‌شده نتیجه گرفته‌اند همهٔ مردم منطقه همان حرفه را داشته‌اند. ایراد چیست؟

پاسخ پیشنهادی

یک یافته برای تعمیم به همهٔ جمعیت کافی نیست و به نمونه‌ها و بافت بیشتری نیاز است.

چطور خودتصحیح کنی؟

زمان، منبع، شاهد و نوع رابطه را کنار هر جواب بنویس. تمرین بیشتر در نمونه سؤال تألیفی تاریخ و منبع دست اول و دوم قرار دارد.