۲۰ امتحان نهایی / مهارت سلامت
کفایت، تعادل، تنوع

تغذیهٔ متعادل؛
هر انتخاب را با نقش و جای آن در کل الگو بسنج

برای تحلیل برنامهٔ غذایی، یک خوراکی را به‌تنهایی «خوب» یا «بد» نام‌گذاری نکن. نیاز فرد، مقدار و تکرار، تنوع گروه‌ها و جایگزین‌های موجود را در کل الگوی مصرف بررسی کن.

موقعیت فرد را پیش از برنامه بخوان

سناریو ممکن است سن، فعالیت، شرایط فرهنگی یا دسترسی غذایی را مشخص کند. این اطلاعات دامنهٔ تحلیل را می‌سازند. نیاز دقیق یا نسخهٔ شخصی را بدون داده و ارزیابی تخصصی حدس نزن.

خوراکی‌ها را بر اساس نقش دسته‌بندی کن

هر جزء وعده یا برنامه را در گروه مربوط قرار بده و نقش اصلی آن را در الگوی غذایی بنویس. غذای ترکیبی می‌تواند از چند گروه سهم داشته باشد؛ آن را به دلیل نام کلی فقط در یک ستون نگذار.

کارت ارزیابی برنامه

وعده یا خوراکی | گروه‌ها | نقش | مقدار یا تکرار | اصل مرتبط | کمبود یا افراط | جایگزین ممکن

کفایت را با پوشش نیازها بسنج

ببین برنامه در مجموع منابع متنوع انرژی و مواد مغذی را در بر می‌گیرد یا یک گروه لازم پیوسته حذف شده است. از یک وعده دربارهٔ کل رژیم نتیجهٔ قطعی نگیر مگر سؤال همان دامنه را تعیین کرده باشد.

تعادل را رابطهٔ دریافت و نیاز بدان

تعادل فقط حضور همهٔ گروه‌ها نیست؛ مقدار کل و نسبت اجزا نیز باید با نیاز و مصرف انرژی سناریو سازگار باشد. مقایسه را با داده‌های موجود انجام بده و عدد توصیه‌ای تازه نساز.

اعتدال را با مقدار و تکرار توضیح بده

برای موادی که مصرف زیادشان در الگو مسئله‌ساز می‌شود، مقدار، دفعات و سهم آن‌ها را بررسی کن. یک انتخاب منفرد را بدون توجه به تکرار و کل برنامه داوری نکن.

تنوع را درون و میان گروه‌ها ببین

حضور چند گروه و انتخاب گزینه‌های گوناگون در یک گروه دو سطح تنوع‌اند. تکرار یک خوراکی در همهٔ روزها را با داشتن چند گروه در یک وعده جبران‌شده فرض نکن.

ایمنی را شرط جداگانه نگه دار

الگوی غذایی زمانی سالم ارزیابی می‌شود که خطر آلودگی میکروبی یا شیمیایی نیز کنترل شود. شیوهٔ نگهداری و آماده‌سازی را تنها زمانی تحلیل کن که سناریو دربارهٔ آن داده دارد.

جایگزین را با نقش مشابه انتخاب کن

اگر یک خوراکی در دسترس نیست، گزینه‌ای پیشنهاد کن که نقش تغذیه‌ای مرتبط را در همان برنامه پوشش دهد. شباهت شکل یا طعم معیار کافی نیست؛ گروه و کارکرد را مقایسه کن.

برچسب را به سهم واقعی وصل کن

مقدار ماده روی برچسب را با اندازهٔ سهم و تعداد سهم مصرف‌شده مرتبط کن. «در هر سهم» و «در کل بسته» را جابه‌جا نکن. برای محاسبه از راهنمای برچسب غذایی کمک بگیر.

فعالیت بدنی را در تراز کلی ببین

اگر سؤال دریافت و مصرف انرژی را مقایسه می‌کند، هر دو سوی تراز را با دورهٔ یکسان بنویس. از یک جلسه فعالیت یا یک وعده، نتیجهٔ بلندمدت قطعی نساز.

پاسخ را با چهار اصل گزارش کن

برای هر اصل یک شاهد از برنامه بیاور و اصلاح پیشنهادی را به همان کمبود وصل کن. چهار اصل کفایت، تعادل، اعتدال و تنوع با برگهٔ رسمی «رژیم غذایی سالم» سازمان جهانی بهداشت، به‌روزشده در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، تطبیق داده شده‌اند.