جامعه‌پذیری؛
چه کسی، چه چیزی را، با کدام واکنش منتقل می‌کند؟

کنشگر و عامل اجتماعی را از هم جدا کن

فردی که رفتار می‌کند با شخص، گروه یا نهادی که الگو و انتظار را منتقل می‌کند یک نقش ندارد. همهٔ طرف‌های موقعیت را نام‌گذاری و جهت اثر را با پیکان مشخص کن.

محتوای انتقال را دقیق بنویس

بپرس چه عقیده، ارزش، هنجار، مهارت یا نقش اجتماعی آموخته می‌شود. عبارت کلی «فرهنگ منتقل شد» را به جزء قابل مشاهدهٔ سناریو تبدیل کن و شاهد متن را کنار آن بیاور.

آموزش مستقیم و یادگیری از الگو را تشخیص بده

آیا قاعده به‌صراحت بیان شده یا فرد از مشاهده و تکرار رفتار دیگران آن را آموخته است؟ مسیر یادگیری را از رویدادهای موقعیت استخراج کن و روشی را که در متن دیده نمی‌شود اضافه نکن.

جامعه‌پذیری را فرایندی ادامه‌دار ببین

اگر فرد وارد موقعیت یا نقش تازه‌ای شده، مشخص کن چه انتظارهای جدیدی را می‌آموزد. جامعه‌پذیری را تنها به دوره یا نهاد خاص محدود نکن مگر سؤال چنین دامنه‌ای تعیین کرده باشد.

کنترل اجتماعی را از واکنش به رفتار پیدا کن

واکنش دیگران یا نهادها چگونه فرد را به رعایت هنجار سوق می‌دهد یا از نقض آن بازمی‌دارد؟ خود هنجار را با ابزار اجرای آن یکی ندان. قاعده یک چیز است و تشویق، تنبیه یا ارزیابی چیز دیگر.

رسمی و غیررسمی را از مرجع و روش بسنج

وجود قانون نوشته‌شده، نهاد دارای اختیار یا فرایند تعیین‌شده سرنخ کنترل رسمی است. واکنش‌های روزمرهٔ گروه و روابط چهره‌به‌چهره می‌توانند غیررسمی باشند. تنها شدت پیامد معیار طبقه‌بندی نیست.

کنترل مثبت و منفی را با نوع واکنش تعیین کن

واکنش می‌تواند رفتار مطلوب را تقویت یا رفتار نامطلوب را مهار کند. مثبت و منفی را با خوب و بد اخلاقی یا رسمی و غیررسمی جابه‌جا نکن؛ ببین چه چیزی به موقعیت افزوده یا از آن کاسته و چه اثری دارد.

درونی‌شدن را از نبود ناظر نتیجه نگیر

اگر فرد بدون فشار مستقیم قاعده را رعایت می‌کند، به نشانه‌های باور، عادت یا پذیرش در متن توجه کن. نبود ناظر تنها یک سرنخ است و برای نتیجهٔ قطعی باید با انگیزهٔ رفتاری سازگار باشد.

پیامد خواسته و ناخواسته را جدا کن

یک شیوهٔ کنترل ممکن است رفتار هدف را تغییر دهد و هم‌زمان پیامدی دیگر ایجاد کند. اگر سؤال چنین نتیجه‌ای داده، هر پیامد را به حلقهٔ علت مربوط وصل کن و از تعمیم فراتر از سناریو خودداری کن.

پاسخ را با مفهوم و شاهد کامل کن

نام مفهوم، معیار تعریف و عبارت یا رویداد شاهد را بنویس. برای تفکیک هنجار از ارزش از راهنمای ارزش و هنجار و برای تحلیل نمونه از راهنمای تحلیل متن کمک بگیر.