۲۰ امتحان نهایی / فیزیک · نور
عدسی، فاصله، تصویر

معادلهٔ عدسی؛
علامت‌ها را از شکل بگیر و جواب عددی را به تصویر برگردان

جای جسم، نوع عدسی و قرارداد علامت باید پیش از جایگذاری روشن باشند. پس از محاسبه نیز علامت و اندازهٔ جواب را با رسم دو پرتو کنترل کن.

1/f = 1/do + 1/di

نوع عدسی و محور اصلی را مشخص کن

همگرا یا واگرا بودن عدسی مسیر پرتوها و علامت فاصلهٔ کانونی را تعیین می‌کند. مرکز نوری و دو کانون را روی محور علامت بزن.

قرارداد علامت را پیش از محاسبه بنویس

فاصلهٔ جسم، تصویر و کانون را مطابق قرارداد کتاب خودت علامت‌گذاری کن. تغییر قرارداد در میانهٔ حل نتیجه را ناسازگار می‌کند.

کارت حل عدسی

نوع عدسی ← محور و کانون ← جای جسم ← قرارداد علامت ← معادله ← فاصلهٔ تصویر ← بزرگ‌نمایی ← رسم کنترل

واحد فاصله‌ها را یکسان کن

همهٔ طول‌ها باید پیش از جایگذاری یک واحد داشته باشند. تبدیل واحد را در یک سطر مستقل انجام بده تا وارون فاصله‌ها اشتباه نشود.

مجهول را پیش از عددگذاری جدا کن

معادله را ابتدا برای فاصلهٔ خواسته مرتب کن و سپس عددها را بگذار. این کار خطا در جمع کسرها و جابه‌جایی علامت را کم می‌کند.

علامت فاصلهٔ تصویر را تفسیر کن

جواب فقط یک عدد نیست؛ با قرارداد انتخاب‌شده نشان می‌دهد تصویر در کدام سمت و حقیقی یا مجازی است. تفسیر را کنار عدد بنویس.

بزرگ‌نمایی را از نسبت درست بساز

نسبت ارتفاع تصویر به جسم با نسبت مناسب فاصله‌ها مرتبط است. علامت آن اطلاعات جهت تصویر و قدرمطلق آن نسبت اندازه‌ها را می‌دهد.

بزرگ‌تر یا کوچک‌تر بودن را از قدرمطلق بخوان

قدر مطلق بزرگ‌نمایی بیشتر از یک، تصویر بزرگ‌تر و کمتر از یک، تصویر کوچک‌تر را نشان می‌دهد. حالت برابر را نیز جدا گزارش کن.

دو پرتو اصلی برای کنترل کافی بساز

یک پرتو موازی محور و یک پرتو گذرنده از مرکز نوری رسم کن. محل برخورد یا امتداد پرتوها باید با جواب محاسباتی هماهنگ باشد.

حالت جسم روی کانون را ویژه ببین

در این وضعیت پرتوهای خروجی می‌توانند موازی شوند و تصویر متناهی روی پرده شکل نگیرد. فرمول و رسم را هم‌زمان بررسی کن.

چهار ویژگی تصویر را کامل بنویس

محل، اندازه، جهت و حقیقی یا مجازی بودن را گزارش کن. برای پایهٔ رسم به نور و عدسی و برای شکست به قانون اسنل برو.