۲۰ امتحان نهایی / برنامه مهارتی · ژنتیک زیست
۱۴ روز تا پیوند مولکول، یاخته و صفت

برنامهٔ ۱۴روزهٔ ژنتیک زیست؛
سطح مولکولی را به وراثت و رخ‌نمود وصل کن

هر جلسه ۴۵ دقیقه دارد: بازیابی مفهوم، رسم مدل، حل یا تحلیل، کنترل قیدها و ثبت خطای علت‌ومعلولی.

۱۴
قانون اجرا

در ژنتیک هر پاسخ باید سطح تحلیل را روشن کند: مولکول، کروموزوم، یاخته، فرد یا جمعیت. جابه‌جایی بی‌دلیل میان این سطح‌ها منبع اصلی خطاست.

روز ۱: آزمون تشخیصی

از نمونه سؤال تألیفی زیست سؤال‌های ژنتیک را حل کن. خطاها را به واژه، فرایند مولکولی، تقسیم، آمیزش و استنباط تقسیم کن.

روز ۲: ژن، DNA، کروموزوم و ژنوم

رابطهٔ ژن تا ژنوم را در پنج سطح رسم کن و برای هر سطح واحد شمارش و جایگاه را بنویس.

روز ۳: مقایسهٔ DNA و RNA

با مقایسهٔ DNA و RNA، ساختار، نوع قند، بازها، جایگاه و نقش را در جدول دو ستونی بنویس.

روز ۴: همانندسازی DNA

همانندسازی DNA را با جهت رشته‌ها، نقش آنزیم‌ها و نتیجهٔ هر مرحله رسم کن؛ فقط حفظ نام آنزیم کافی نیست.

روز ۵: رونویسی و ترجمه

در رونویسی و ترجمه، ورودی، محل، محصول و جهت انتقال اطلاعات هر فرایند را جدا کن.

روز ۶: تنظیم بیان ژن

تنظیم بیان ژن را به صورت زنجیرهٔ «عامل تنظیمی، مرحلهٔ اثر، محصول و پیامد» تحلیل کن.

روز ۷: آزمون میان‌راه مولکولی

هشت سؤال روزهای ۲ تا ۶ را حل کن. معیار عبور: هفت پاسخ با سطح تحلیل درست و زنجیرهٔ علت‌ومعلولی کامل.

روز ۸: میتوز و میوز

میتوز و میوز را از نظر تعداد تقسیم، مقدار مادهٔ ژنتیکی، تنوع و محصول مقایسه کن.

روز ۹: نوترکیبی

در کراسینگ‌اور و نوترکیبی، زمان رخداد، کروماتیدهای درگیر و اثر بر ترکیب دگره‌ها را روی شکل نشان بده.

روز ۱۰: ژن‌نمود و رخ‌نمود

ژن‌نمود، رخ‌نمود، غالب و مغلوب را با مثال و نامثال تمرین کن و اطلاعات معلوم را پیش از حل فهرست کن.

روز ۱۱: آمیزش ژنتیکی

با آمیزش ژنتیکی، دگره‌ها، گامت‌ها، جدول و احتمال نهایی را مرحله‌به‌مرحله بنویس.

روز ۱۲: شجره‌نامه

شجره‌نامهٔ ژنتیکی را از افراد قطعی شروع کن و هر استنباط را با رابطهٔ خانوادگی و الگوی انتقال پشتیبانی کن.

روز ۱۳: جهش و ترمیم خطا

در جهش توالی، تغییر DNA، اثر احتمالی بر RNA و پروتئین و شرط بروز اثر را جدا بنویس؛ سپس دو خطای پرتکرار را بازآزمایی کن.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک بستهٔ هم‌سطح روز نخست حل کن. معیار پایان: ۸۵ درصد پاسخ درست، سطح تحلیل روشن و نبودن نتیجهٔ قطعی بدون دادهٔ کافی.