نقشهٔ ساختار
بخش R–COO از اسید کربوکسیلیک و بخش R′ متصل به اکسیژن از الکل میآید. موازنهٔ اتمها را با حضور آب کنترل کن.
R–COOH + HO–R′ ⇌ R–COO–R′ + H₂O
سؤال ۱: تشخیص گروهها
در CH₃COOH و CH₃CH₂OH کدام ماده اسید کربوکسیلیک و کدام الکل است؟
پاسخ: CH₃COOH دارای –COOH و اسید کربوکسیلیک است؛ CH₃CH₂OH دارای –OH و الکل است.
سؤال ۲: ساخت استر
فرآوردهٔ آلی واکنش دو مادهٔ سؤال قبل را بنویسید.
پاسخ: بخش CH₃COO از اسید و CH₂CH₃ از الکل میآید؛ استر CH₃COOCH₂CH₃ و فرآوردهٔ دیگر H₂O است.
سؤال ۳: منشأ بخش الکلی
در استر CH₃COOCH₂CH₃، کدام بخش از الکل آمده است؟
پاسخ: گروه CH₂CH₃ که پس از اکسیژن استری قرار دارد، از اتانول آمده است.
سؤال ۴: یافتن واکنشدهندهها
برای ساخت HCOOCH₃ چه اسید و الکلی لازم است؟
پاسخ: بخش HCOO از HCOOH و بخش CH₃ از CH₃OH میآید؛ پس واکنشدهندهها متانوییک اسید و متانول هستند.
سؤال ۵: نقش آب
چرا حذف H₂O از معادلهٔ استریشدن پاسخ را ناقص میکند؟
پاسخ: اتمهای H و O جداشده هنگام تشکیل پیوند استری باید در فرآوردهٔ آب ظاهر شوند؛ بدون آب، موازنهٔ اتمی کامل نیست.
سؤال ۶: جهت برگشت
در هیدرولیز یک استر بر پایهٔ الگوی همین صفحه چه دو نوع مادهای تولید میشود؟
پاسخ: با افزودن آب و خواندن واکنش در جهت برگشت، یک اسید کربوکسیلیک و یک الکل حاصل میشود.
سؤال ۷: شمار کربن
استر حاصل از اتانوییک اسید و متانول در مجموع چند اتم کربن دارد؟
پاسخ: اسید دو کربن و متانول یک کربن دارد؛ استر CH₃COOCH₃ در مجموع سه کربن دارد.
سؤال ۸: تشخیص استر
از میان CH₃CH₂OH، CH₃COOH و CH₃COOCH₃ کدام ساختار استری است؟
پاسخ: CH₃COOCH₃ چون آرایش R–COO–R′ دارد.
سؤال ۹: خطای اتصال
دانشآموز برای استر حاصل از CH₃COOH و CH₃OH ساختار CH₃OCOCH₃ نوشته است. چگونه بخشها را کنترل کنیم؟
پاسخ: کربن کربونیل باید در بخش اسیدی CH₃–COO باقی بماند و گروه CH₃ الکل پس از اکسیژن قرار گیرد؛ ساختار هدف CH₃COOCH₃ است.
سؤال ۱۰: برگشتپذیری
پیکان دوطرفه در الگوی استریشدن چه پیامی دارد؟
پاسخ: واکنش میتواند در هر دو جهت پیش برود؛ استر و آب نیز میتوانند در جهت برگشت به مواد متناظر منتهی شوند.
چطور خودتصحیح کنی؟
دو رنگ برای بخش اسید و الکل بگذار، تعداد کربنهای هر بخش را ثابت نگه دار و در پایان C، H و O دو سوی واکنش را با حضور آب بشمار.