سه خانوادهٔ زنجیر باز
آلکان: CnH2n+2؛ آلکن تکدوپیوند: CnH2n؛ آلکین تکسهپیوند: CnH2n−2. ساختار واقعی را پیش از استفاده از فرمول عمومی کنترل کن.
در واکنش افزایشی هیچ اتمی حذف نمیشود؛ پیوند π باز و اتمهای ورودی به دو کربن افزوده میشوند.
سؤال ۱: اتان
C₂H₆ سیرشده است یا سیرنشده و در چه خانوادهای قرار دارد؟
پاسخ: سیرشده و آلکان؛ میان کربنها پیوند یگانه دارد.
سؤال ۲: اتن
C₂H₄ با ساختار CH₂=CH₂ در چه خانوادهای است؟
پاسخ: آلکن و سیرنشده، چون پیوند دوگانهٔ C=C دارد.
سؤال ۳: اتین
ویژگی ساختاری C₂H₂ چیست؟
پاسخ: HC≡CH و دارای پیوند سهگانه؛ یک آلکین سیرنشده است.
سؤال ۴: تشخیص از فرمول
هیدروکربن زنجیر باز C₄H₈ با یک پیوند چندگانه در کدام خانواده میتواند باشد؟
پاسخ: آلکن؛ با الگوی CnH2n سازگار است.
سؤال ۵: هیدروژندارشدن اتن
فرآوردهٔ کامل CH₂=CH₂+H₂ چیست؟
پاسخ: CH₃−CH₃؛ اتان. یک H به هر کربن پیوند دوگانه افزوده میشود.
سؤال ۶: افزودهشدن برم
CH₂=CH₂ با Br₂ چه فرآوردهای میدهد؟
پاسخ: CH₂Br−CH₂Br؛ دو اتم Br در دو سوی پیوند پیشین افزوده میشوند.
سؤال ۷: هیدروژندارشدن پروپن
CH₃−CH=CH₂ با یک مول H₂ چه مادهای میسازد؟
پاسخ: CH₃−CH₂−CH₃؛ پروپان.
سؤال ۸: شمار اتمها
در واکنش C₃H₆+Br₂، فرمول مولکولی فرآوردهٔ افزایشی چیست؟
پاسخ: C₃H₆Br₂؛ همهٔ اتمها در فرآورده حفظ میشوند.
سؤال ۹: افزایش یا جانشینی
چرا افزودن H₂ به آلکن واکنش افزایشی است؟
پاسخ: دو اتم H بدون حذف اتمی دیگر به دو کربن پیوند دوگانه افزوده و یک فرآورده میسازند.
سؤال ۱۰: یافتن خطای ظرفیت
دانشآموز برای هیدروژندارشدن اتن، CH₄−CH₄ رسم کرده است. خطا چیست؟
پاسخ: هر کربن حداکثر چهار پیوند دارد؛ فرآوردهٔ درست CH₃−CH₃ است.
چطور خودتصحیح کنی؟
پیوند دو یا سهگانه را رنگی کن، اتمهای واکنشدهندهٔ افزایشی را دقیقاً یکبار مصرف کن و پس از رسم محصول چهار پیوند هر کربن و شمار کل اتمها را بشمار.