نمونه سؤال تاریخ دوازدهم؛
ادعا را با شاهد و پیوند زمانی کامل کن

۱. ترتیب رخدادها

سؤال: سه رخداد فرضی چنین تاریخ دارند: تشکیل انجمن ۱۳۲۰، تصویب آیین‌نامه ۱۳۲۲ و آغاز اجرای آن ۱۳۲۳. آن‌ها را مرتب کن و فاصلهٔ نخستین تا آخرین رخداد را بنویس.

۲. علت و زمینه

سؤال: متن می‌گوید چند سال نارضایتی اقتصادی وجود داشت و انتشار یک فرمان، اعتراض را آغاز کرد. «زمینه» و «محرک نزدیک» را جدا کن.

۳. علت و پیامد

سؤال: پس از بسته‌شدن یک راه تجاری، هزینهٔ حمل بالا رفت و بازرگانان مسیر دیگری برگزیدند. زنجیرهٔ علت و معلول را بنویس.

۴. منبع دست اول و دست دوم

سؤال: نامه‌ای نوشته‌شده در زمان رویداد و مقاله‌ای پژوهشی که هفتاد سال بعد آن را تحلیل کرده مقایسه کن.

۵. ارزیابی سند

سؤال: نویسندهٔ یک گزارش فرضی از مقام‌های درگیر در تصمیم بوده و گزارش را برای دفاع از عملکرد خود نوشته است. دو پرسش برای ارزیابی سند طرح کن.

۶. مقایسهٔ دو دوره

سؤال: در دورهٔ الف مالیات محلی جمع می‌شود و در دورهٔ ب ادارهٔ مرکزی آن را دریافت می‌کند. یک محور مقایسه و یک تفاوت بنویس.

۷. تداوم و تغییر

سؤال: در دو دوره، مسیر اصلی تجارت ثابت مانده اما وسیلهٔ حمل و زمان سفر تغییر کرده است. یک تداوم و یک تغییر مشخص کن.

۸. عهدنامه و امتیاز

سؤال: متن فرضی می‌گوید دولت الف در برابر دریافت مبلغ، حق بهره‌برداری انحصاری از یک معدن را برای مدت معین به شرکت ب می‌دهد. نوع رابطه و سه جزء آن را استخراج کن.

۹. نقطهٔ عطف

سؤال: پس از تصویب یک قانون فرضی، شیوهٔ انتخاب مدیران از انتصاب به رأی اعضا تغییر کرد. چرا این رخداد می‌تواند نقطهٔ عطف باشد؟

۱۰. پاسخ مستند

سؤال: سند الف افزایش شمار مدرسه‌ها و سند ب رشد سوادآموزی را در همان دوره نشان می‌دهد. جمله‌ای بنویس که رابطه‌ای محتاطانه میان آن‌ها بسازد.

چطور خودتصحیح کنی؟

زیر هر ادعا شاهد متن را بنویس و پیکان‌های علت، توالی یا مقایسه را مشخص کن. اگر شاهدی برای یک واژهٔ قطعی نداری، دامنهٔ نتیجه را محدود کن. سپس از نمونه سؤال تألیفی تاریخ و راهنمای تحلیل سند استفاده کن.