۲۰ امتحان نهایی / برنامه مهارتی · تحلیل تاریخ
۱۴ روز تا پاسخ مبتنی بر شاهد تاریخی

برنامهٔ ۱۴روزهٔ تحلیل منابع تاریخ؛
منبع را بشناس، شاهد را جدا کن، نتیجه را محدود نگه دار

هر جلسه ۴۰ دقیقه دارد: شناسایی نوع و موقعیت منبع، استخراج شاهد، تفسیر در بافت، سنجش محدودیت و نوشتن نتیجه.

۱۴
قانون اجرا

میان «آنچه منبع نشان می‌دهد» و «آنچه از آن نتیجه می‌گیری» فاصله بگذار. هر نتیجه باید شاهد مشخص و دامنهٔ محدود داشته باشد.

روز ۱: آزمون تشخیصی منبع

از نمونه سؤال تألیفی تاریخ سؤال‌های منبع‌محور را حل کن. خطاها را به شناسایی، شاهد، بافت، علت و داوری تقسیم کن.

روز ۲: دست اول و دست دوم

منبع دست اول و دوم را بر اساس رابطهٔ پدیدآورنده با رویداد تشخیص بده، نه صرفاً قدیمی‌بودن متن.

روز ۳: پرسش از پدیدآورنده و مخاطب

برای سه منبع بنویس چه کسی، برای چه مخاطبی، با چه هدفی و در چه موقعیتی آن را ساخته است.

روز ۴: سند تاریخی

در تحلیل سند تاریخی، ادعا، واژهٔ کلیدی و سکوت‌های سند را جدا و یک نتیجهٔ محتاطانه بنویس.

روز ۵: مقایسهٔ روایت‌ها

مقایسهٔ منابع و روایت‌ها را با جدول توافق، اختلاف و علت احتمالی تفاوت تمرین کن.

روز ۶: خط زمان و ترتیب

در خط زمان، رویداد، بازه، هم‌زمانی و فاصله را ثبت کن و از ترتیب به‌تنهایی رابطهٔ علت نساز.

روز ۷: آزمون میان‌راه

چهار منبع کوتاه را در ۳۰ دقیقه تحلیل کن. معیار عبور: سه پاسخ با شناسایی، دو شاهد و نتیجهٔ محدود.

روز ۸: علت و معلول

علت و معلول تاریخی را به زمینه، محرک، علت مستقیم و پیامد تقسیم کن.

روز ۹: عوامل داخلی و خارجی

در عوامل داخلی و خارجی، مسیر اثر هر عامل را تا رویداد توضیح بده.

روز ۱۰: پیامد کوتاه و بلندمدت

پیامدهای کوتاه و بلندمدت را با حوزه و بازهٔ زمانی دسته‌بندی کن.

روز ۱۱: تصویر و کاریکاتور

در تحلیل تصویر تاریخی، جزئیات دیداری، نماد، دیدگاه سازنده و پیام احتمالی را جدا کن.

روز ۱۲: نقشه و جدول تاریخی

نقشهٔ تاریخی و جدول آماری را با عنوان، زمان، واحد و الگوی تغییر بخوان.

روز ۱۳: تداوم، تغییر و ترمیم

تداوم و تغییر را با نقطهٔ شروع و پایان مشخص تحلیل کن؛ سپس دو خطای پرتکرار را بازآزمایی کن.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک بستهٔ هم‌سطح روز نخست حل کن. معیار پایان: ۸۵ درصد تحلیل درست، شاهد روشن و نبودن نتیجهٔ فراتر از ظرفیت منبع.