۲۰ امتحان نهایی / مهارت فیزیک
مرجع، علامت، رابطه

حرکت‌شناسی؛
داستان حرکت را پیش از فرمول بنویس

برای حل حرکت، ابتدا مبدأ، جهت مثبت، لحظه‌های مهم و کمیت‌های معلوم را روی یک طرح ساده مشخص کن. بعد رابطه‌ای را انتخاب کن که دقیقاً داده‌ها را به خواسته وصل می‌کند.

دستگاه مرجع را خودت روشن کن

مبدأ مکان، جهت مثبت و زمان آغاز را روی یک محور بنویس. علامت مکان، سرعت و شتاب فقط نسبت به این انتخاب معنا دارد. پس از تعیین دستگاه، آن را در میانهٔ حل تغییر نده.

لحظه‌ها و رویدادها را جدا کن

زمان شروع، تغییر وضعیت، توقف یا رسیدن به نقطهٔ خواسته را روی خط زمان علامت بزن. اگر حرکت چندمرحله‌ای است، داده‌های هر بازه را زیر همان بازه قرار بده و کمیت انتهای یک مرحله را روشن به مرحلهٔ بعد منتقل کن.

علامت منفی لزوماً به معنی کندشدن نیست

علامت سرعت جهت حرکت و علامت شتاب جهت تغییر سرعت را نشان می‌دهد. برای تشخیص تند یا کندشدن، رابطهٔ این دو علامت را بررسی کن.

مکان، جابه‌جایی و مسافت را تفکیک کن

مکان یک نقطه نسبت به مبدأ است، جابه‌جایی تفاوت مکان پایانی و آغازین و مسافت طول مسیر طی‌شده. هنگام برگشت، مسافت همچنان افزایش می‌یابد اما جابه‌جایی ممکن است کاهش یابد یا صفر شود.

داده‌ها را با نماد و واحد فهرست کن

هر عدد را به کمیت درست وصل و واحدها را پیش از محاسبه یکسان کن. دادهٔ نامعلوم را با علامت سؤال مشخص کن. این فهرست نشان می‌دهد کدام رابطه کمترین مجهول اضافه را دارد.

رابطه را از داده و خواسته انتخاب کن

به جای شروع با فرمول حفظی، بپرس کدام رابطه کمیت خواسته را با داده‌های موجود پیوند می‌دهد و چه شرطی برای کاربردش لازم است. شرط حرکت را با متن سؤال تطبیق بده و سپس جای‌گذاری کن.

نمودار را به جمله و کمیت ترجمه کن

نوع محورهای نمودار را مشخص کن و شیب، مساحت یا مقدار نقطه را فقط با معنای همان نمودار تفسیر کن. تغییر جهت، توقف یا تغییر شتاب را از نشانهٔ مناسب بخوان. برای این بخش از راهنمای نمودار فیزیک کمک بگیر.

جواب‌های چندگانه را در موقعیت بررسی کن

اگر حل جبری چند زمان یا مکان می‌دهد، هر جواب را با بازهٔ زمانی، جهت حرکت و شرایط مسئله بسنج. عددی که از نظر ریاضی حاصل شده ممکن است خارج از مرحلهٔ مورد بررسی باشد.

کنترل نهایی با داستان حرکت

نتیجه را روی محور یا خط زمان برگردان و ببین ترتیب رخدادها، علامت‌ها و مرتبهٔ مقدار معقول است. واحد نهایی را بنویس و پاسخ را با یک جملهٔ فیزیکی تفسیر کن؛ عدد بدون معنای حرکت کامل نیست.