۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · یازدهم
۱۰ سؤال سند و خط زمان

نمونه سؤال تاریخ یازدهم؛
زمان، شاهد و رابطه را دقیق بنویس

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. همهٔ نام‌ها و داده‌های لازم در خود سؤال آمده‌اند؛ ابتدا شاهد را استخراج کن و سپس رابطهٔ زمانی، علّی یا مقایسه‌ای را بساز.

۱۰
آزمونک تألیفی و غیررسمی

رخدادها، نام‌ها و سندهای این صفحه فرضی و آموزشی‌اند و روایت یک رویداد واقعی نیستند.

۱. ساخت خط زمان

سؤال: رخدادهای فرضی الف در ۷۲۰، ب در ۶۹۵ و ج در ۷۰۸ رخ داده‌اند. آن‌ها را به ترتیب زمانی بنویس.

پاسخ پیشنهادی

ب، ج، الف؛ زیرا ۶۹۵ زودتر از ۷۰۸ و ۷۲۰ است.

۲. فاصلهٔ زمانی

سؤال: میان تأسیس یک مدرسه در ۸۴۰ و بازسازی آن در ۸۷۵ چند سال فاصله است؟

پاسخ پیشنهادی

۸۷۵−۸۴۰ برابر ۳۵ سال است. پاسخ فقط فاصله را می‌گوید و دربارهٔ علت بازسازی ادعایی ندارد.

۳. زمینه و محرک

سؤال: کمبود چندسالهٔ آب زمینهٔ نارضایتی بود و افزایش ناگهانی مالیات اعتراض را آغاز کرد. دو عامل را دسته‌بندی کن.

پاسخ پیشنهادی

کمبود طولانی آب زمینه و افزایش ناگهانی مالیات محرک نزدیک است. اولی وضعیت انباشته و دومی زمان شروع واکنش را توضیح می‌دهد.

۴. پیامد کوتاه و بلندمدت

سؤال: پس از گشایش یک راه، زمان سفر همان سال کم شد و در دههٔ بعد بازارهای تازه شکل گرفتند. پیامدها را جدا کن.

پاسخ پیشنهادی

کاهش زمان سفر پیامد کوتاه‌مدت و شکل‌گیری بازارهای تازه پیامد بلندمدتِ گزارش‌شده است؛ معیار تفکیک، فاصلهٔ زمانی تا رخداد نخست است.

۵. منبع دست اول

سؤال: دفتر روزانهٔ یک مسافر هم‌زمان با سفر و کتاب یک پژوهشگر دویست سال بعد چه نسبتی با آن سفر دارند؟

پاسخ پیشنهادی

دفتر روزانه منبع دست اول و کتاب پژوهشی منبع دست دوم است. هر دو باید از نظر نویسنده، هدف و شواهد ارزیابی شوند.

۶. هدف نویسنده

سؤال: فرمانروایی گزارش پیروزی را برای تقویت روحیهٔ سپاه منتشر کرده است. این هدف چگونه بر خواندن سند اثر می‌گذارد؟

پاسخ پیشنهادی

ممکن است گزارش بر موفقیت‌ها تأکید و شکست‌ها را کم‌رنگ کند. بنابراین باید ادعاهای آن با منابع و شواهد دیگر سنجیده شود.

۷. مقایسهٔ دو دوره

سؤال: در دورهٔ الف مقام محلی منصوب می‌شود و در دورهٔ ب اعضای شورا او را انتخاب می‌کنند. محور و تفاوت را بنویس.

پاسخ پیشنهادی

محور «شیوهٔ تعیین مقام» است؛ در الف انتصاب و در ب انتخاب شورا دیده می‌شود.

۸. نقشهٔ تاریخی

سؤال: نقشه‌ای گسترش مسیرهای تجاری را در دو زمان نشان می‌دهد. پیش از نتیجه‌گیری چه دو جزء راهنما را باید بخوانی؟

پاسخ پیشنهادی

عنوان و تاریخ هر لایه یا نقشه و راهنمای نمادها ضروری‌اند. بدون آن‌ها نمی‌توان جهت تغییر یا معنی خط‌ها را قطعی دانست.

۹. تداوم و تغییر

سؤال: زبان اداری ثابت مانده، اما ابزار ثبت اسناد تغییر کرده است. یک تداوم و یک تغییر بنویس.

پاسخ پیشنهادی

تداوم، باقی‌ماندن زبان اداری و تغییر، دگرگونی ابزار ثبت است. دو جنبه می‌توانند هم‌زمان وجود داشته باشند.

۱۰. نقد تعمیم

سؤال: از نامهٔ یک بازرگان نتیجه گرفته شده «همهٔ مردم شهر با سیاست تازه مخالف بودند». ایراد چیست؟

پاسخ پیشنهادی

یک نامه دیدگاه یک فرد را نشان می‌دهد و برای تعمیم به همهٔ مردم کافی نیست. گستره و نمایندگی منبع باید پیش از حکم کلی بررسی شود.

چطور خودتصحیح کنی؟

کنار هر جمله نوع رابطه را بنویس: توالی، علت، پیامد، مقایسه یا نقد منبع. تمرین بیشتر در نمونه سؤال تألیفی تاریخ و راهنمای خط زمان قرار دارد.