۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
جرم، مول، ذره

مول؛
پل میان مقدار قابل اندازه‌گیری و شمار ذره‌ها

قبل از واردکردن عددها مشخص کن داده و خواسته از چه نوع‌اند. جرم، مول و تعداد ذره سه ایستگاه متفاوت‌اند؛ مسیر حل باید واحد هر ایستگاه و نوع ذره را روشن نگه دارد.

n

داده و خواسته را با واحد بنویس

دو سطر کوتاه بساز: «دارم» و «می‌خواهم». کنار هر عدد واحد را ثبت کن و اگر خواسته تعداد ذره است، نوع آن را نیز بنویس؛ اتم، مولکول، یون یا واحد فرمولی را جابه‌جا نکن.

مول را ایستگاه میانی مسیر ببین

برای رفتن از جرم به تعداد ذره، ابتدا جرم را به مول تبدیل کن و سپس از مول به تعداد ذره برو. برای مسیر معکوس نیز همین ایستگاه را در جهت مخالف طی کن. مسیر را پیش از محاسبه با پیکان بنویس.

نقشهٔ تبدیل

جرم ÷ جرم مولی ← مول → × شمار ذره در هر مول → تعداد ذره

جرم مولی را از فرمول درست بساز

تعداد هر نوع اتم در فرمول را مشخص کن، جرم مربوط را در آن تعداد ضرب و حاصل‌ها را جمع کن. ضریب معادله جزئی از فرمول ماده نیست و نباید وارد محاسبهٔ جرم مولی یک مول از ماده شود.

واحدها را در کسرها حذف کن

ضریب تبدیل را طوری بنویس که واحد داده در صورت و مخرج حذف شود و واحد خواسته باقی بماند. اگر واحد ناخواسته در پایان مانده است، جهت یکی از کسرها یا مسیر تبدیل نیاز به اصلاح دارد.

نوع ذره را تا پایان همراه عدد نگه دار

یک مول از مواد مختلف شمار مشخصی از ذرات تعریف‌شده دارد، اما نام آن ذره به ساختار ماده وابسته است. پاسخ «تعداد ذره» بدون تعیین نوع ممکن است مبهم باشد؛ همان عبارتی را که سؤال می‌خواهد گزارش کن.

اتم‌های درون ذره را در گام جدا بشمار

اگر سؤال تعداد اتم یک عنصر را در مجموعه‌ای از مولکول‌ها یا واحدهای فرمولی می‌خواهد، ابتدا تعداد ذرات ماده را پیدا کن و سپس در شمار آن اتم در هر ذره ضرب کن. این ضریب از زیروند فرمول می‌آید.

ضریب و زیروند را قاطی نکن

زیروند تعداد اتم‌ها در یک ذره را نشان می‌دهد؛ ضریب تعداد واحدهای آن ماده در معادله یا عبارت است. تغییر زیروند هویت ماده را عوض می‌کند، در حالی که ضریب مقدار آن را تغییر می‌دهد.

مرتبهٔ جواب را پیش‌بینی کن

پیش از ماشین‌حساب جهت کلی تغییر را حدس بزن. تعداد ذرات متناظر با مقدار مولی معمولاً عددی بسیار بزرگ است، در حالی که مقدار مول حاصل از جرم‌های معمول می‌تواند کوچک باشد. پیش‌بینی، خطای توان ده و جهت کسر را آشکار می‌کند.

نماد علمی را تا پایان منظم نگه دار

ضریب‌ها و توان‌های ده را جدا محاسبه کن، سپس ضریب نهایی را به بازهٔ استاندارد منتقل کن و توان را اصلاح کن. رقم‌های میانی را زود گرد نکن و پاسخ را با واحد و نوع ذره ببند.

مسیر را به استوکیومتری وصل کن

اگر مسئله دو ماده را به هم مربوط می‌کند، تبدیل مادهٔ داده‌شده به مول فقط آغاز کار است. سپس باید از نسبت مولی معادله عبور کنی. برای معماری کل حل نیز راهنمای مسائل شیمی را ببین.